تلاش اوکراین برای بازپس‌گیری آسمان؛ بحران موشک‌های رهگیر و چالش پهپادهای جدید

چالش بازپس‌گیری آسمان؛ کی‌یف در مواجهه با موج جدید حملات روسیه، با بحرانی بی‌سابقه در توان پدافندی خود روبروست. افزایش تولید پهپادهای پرسرعت و کمبود موشک‌های رهگیر، معادله نبرد هوایی در اوکراین را به نفع مهاجم تغییر داده است.

غلبه پهپادهای نسل جدید بر شبکه‌های راداری

ارتش روسیه با به‌کارگیری تاکتیک اشباع، ابتدا از پهپادهای جت برای فلج کردن سیستم‌های راداری استفاده کرده و سپس موشک‌های بالستیک خود را پرتاب می‌کند. پهپادهای جدیدی مانند مدل‌های «گران-۴» و «گران-۵» با سرعت خیره‌کننده ۶۰۰ کیلومتر بر ساعت، کارکردی مشابه موشک‌های کروز دارند و ماهانه ۳ هزار فروند از آن‌ها وارد میدان نبرد می‌شوند.

این پرنده‌ها که از موتورهای توربوجت (عمدتاً ساخت چین) بهره می‌برند، با استفاده از فناوری‌های چاپ سه‌بعدی و قطعات قاچاق، به ابزاری ارزان‌قیمت برای حمله تبدیل شده‌اند. در مقابل، جنگنده‌های اف-۱۶ اوکراین با کمبود شدید موشک‌های آمریکایی ایم-۱۲۰ و ایم-۹ برای رهگیری این تهدیدات مواجه هستند.

بحران ذخایر پدافندی و کمبود موشک‌های رهگیر

آمارها نشان‌دهنده افت شدید کارایی پدافند اوکراین است؛ به‌طوری که از میان ۵۷ موشک بالستیک شلیک‌شده در اوایل ماه اوت، تنها یک فروند با موفقیت رهگیری شد. علت اصلی این وضعیت، تخلیه انبارها از موشک‌های پاتریوت پک-۳ است که تنها ابزار مؤثر در برابر تهدیدات بالستیک محسوب می‌شوند.

در حالی که روسیه تولید موشک‌های اسکندر-ام خود را افزایش داده، اوکراین به دنبال جایگزین‌هایی نظیر سامانه فرانسوی-ایتالیایی سامپ‌تی است که با موشک‌های آستر، توانایی مقابله با موشک‌های مانورپذیر را دارد.

پروژه فریا و استراتژی‌های جدید دفاعی

در پاسخ به هزینه‌های گزاف پدافند، طرحی تحت عنوان «پروژه فریا» با مشارکت شرکت‌های اروپایی و رهبری شرکت اوکراینی فایر پوینت در حال شکل‌گیری است. هدف این پروژه، تولید موشک‌های رهگیر ارزان‌قیمت با قیمت هدف ۷۰۰ هزار دلار است تا بتوان از آن‌ها به صورت انبوه استفاده کرد.

«تولید انبوه موشک‌های بالستیک همواره بسیار ارزان‌تر و آسان‌تر از ساخت رهگیرهای کافی برای سرنگونی آن‌ها است؛ این یک واقعیت تلخ در جنگ هوایی است.»

علاوه بر این، کی‌یف به سمت استراتژی «انهدام پیش از پرتاب» حرکت می‌کند. این رویکرد بر هدف قرار دادن کارخانه‌های تولید قطعات الکترونیکی و سکوهای شلیک روسیه تمرکز دارد تا پیش از آنکه موشک‌ها به آسمان پرتاب شوند، زنجیره تأمین آن‌ها قطع گردد.

در نهایت، پیروزی در آسمان اوکراین نیازمند گذار از پدافند سنتی به سمت سیستم‌های ارزان، انبوه و هوشمند است. بدون دستیابی به توان تولید انبوه رهگیرها، کفه ترازو همچنان به نفع مهاجمان سنگینی خواهد کرد.