پیشنهاد محمدجواد ظریف برای شکستن چرخه باطل تنش در خاورمیانه

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین، در یادداشتی تحلیلی، خواستار بازنگری بنیادین در رویکردهای بین‌المللی نسبت به ایران و پیشنهاد ایجاد یک ساختار امنیتی و علمی مشترک در منطقه خاورمیانه شد تا از چرخه باطل تنش و انز isolation رهایی یابد.

شکستن چرخه امنیتی‌سازی و تقابل با فشار حداکثری

تجربیات سالیان اخیر نشان داده است که استقرار پایگاه‌های نظامی و جنگ اقتصادی، نه تنها ثبات ایجاد نمی‌کند، بلکه تنها منجر به تقویت بازدارندگی و تاب‌آوری کشورهایی نظیر ایران شده است. رویکردهای حاصل‌جمع صفر در سیاست بین‌الملل، اکنون به نتایج منفی منجر شده و توانایی اعمال فشار برای تغییر رفتار سیاسی را از دست داده‌اند.

بسیاری از بازیگران منطقه‌ای و جهانی با این توهم بزرگ زندگی می‌کنند که می‌توان با انزوای دیپلماتیک و خفه‌سازی اقتصادی، یک کشور مستقل را به تسلیم واداشت؛ در حالی که پیامدهای ناامنی، فراتر از مرزها حرکت کرده و امنیت جهانی را تهدید می‌کند.

راهکار جدید: از دانش هسته‌ای تا کنسرسیوم غنی‌سازی

برای عبور از بن‌بست هسته‌ای، باید نگاه به توانمندی‌های علمی ایران تغییر کند. به جای تلاش برای لغو برنامه‌های هسته‌ای، پیشنهاد می‌شود از این دانش در قالب همکاری‌های صلح‌آمیز استفاده شود.

یکی از محورهای اصلی این تغییر، ایجاد یک کنسرسیوم چندجانبه غنی‌سازی سوخت است. این طرح شامل موارد زیر می‌باشد:

• مشارکت مستقیم کشورهای ساحلی خلیج فارس در تأسیسات مشترک.
• تضمین شفافیت ساختاری و جلوگیری از انحراف مواد.
• تأمین سوخت پایدار برای تولید برق غیرنظامی در سطح منطقه.

همچنین طرح «مناره» یا شبکه پژوهش و پیشرفت هسته‌ای، می‌تواند بستری برای تجمیع تخصص‌های علمی در خاورمیانه و شمال آفریقا فراهم آورد.

امنیت شبکه‌ای و نقش راهبردی آلمان در اروپا

امنیت واقعی در منطقه تنها از طریق گذار از «قدرت ملی» به «قدرت منطقه‌ای» ممکن است. ایجاد یک شبکه همکاری میان هشت کشور ساحلی خلیج فارس به همراه مصر، اردن، پاکستان، سوریه و ترکیه، می‌تواند بستری برای تضمین آزادی کشتیرانی و امنیت انرژی باشد.

"پایتخت‌های اروپایی نباید صرفاً دنباله‌رو چرخه‌های تنش واشنگتن باشند؛ چرا که پیامدهای فوری درگیری‌ها در خلیج فارس، مستقیماً گریبان اقتصاد و امنیت اروپا را می‌گیرد."

در این میان، آلمان می‌تواند با خروج از سکون دیپلماتیک و اتخاذ نقشی مستقل، به عنوان یک شریک غیرسلطه‌گر، وزن جدیدی به تعاملات اقتصادی و امنیتی منطقه ببخشد و از تبعیت کورکورانه از سیاست‌های نظامی جلوگیری کند.

در نهایت، تنها از طریق جایگزینی زبان اجبار با معماری امنیت جمعی و احترام به کرامت و رفاه ملت‌ها است که می‌توان از بن‌بست‌های فعلی عبور کرد و به ثباتی پایدار در آسیای غربی دست یافت.