کاهش ۳۴.۹ درصدی تولید خودرو در ایران؛ بحران در خطوط تولید طی ۵ ماه نخست سال ۱۴۰۵

آمارهای منتشر شده از سوی دفتر صنایع خودرو وزارت صنعت، معدن و تجارت، نشان‌دهنده یک دوره دشوار برای صنعت خودرو در ایران است. طبق این گزارش، مجموع تولید انواع خودرو در پنج ماهه نخست سال جاری با افت بسیار شدید ۳۴.۹ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته مواجه شده است.

در حالی که در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۴، تعداد ۴۱۴ هزار و ۳۲۴ دستگاه خودرو تولید شده بود، این رقم در سال جاری به تنها ۲۶۹ هزار و ۷۱۴ دستگاه کاهش یافته است. این افت بیش از ۱۴۴ هزار دستگاهی، نشان‌دهنده رکود عمیق در بخش تولید است.

جزئیات افت تولید در سگمنت‌های مختلف خودرویی

بررسی دقیق‌تر آمارها نشان می‌دهد که بیشترین آسیب به بخش خودروهای سواری وارد شده است. تولید این بخش با کاهش ۳۶.۲ درصدی، از ۳۶۶ هزار دستگاه به ۲۳۳ هزار و ۵۳۱ دستگاه رسیده است. وضعیت در سایر بخش‌ها نیز خوش‌بینانه نیست:

• وانت‌ها و خودروهای سبک: کاهش ۲۱.۶ درصدی تولید.
• بخش ون‌ها: سقوط سنگین ۸۸.۳ درصدی (تولید تنها ۱۵۴ دستگاه).
• کشنده‌ها: افت شدید ۶۵.۳ درصدی در تولید ماشین‌های سنگین.

با این حال، برخی بخش‌ها از این روند کلی مستثنی بوده‌اند؛ برای مثال، تولید کامیون‌ها با رشد ۲۲.۵ درصدی و تولید مینی‌بوس‌ها با رشد ۱۳.۱ درصدی، برخلاف روند نزولی عمومی، رشد مثبتی را ثبت کردند.

عملکرد شرکت‌های بزرگ خودروساز؛ ایران‌خودرو و سایپا

در بررسی عملکرد ایران‌خودرو، با تضاد میان رشد برخی مدل‌ها و افت شدید سایرین روبرو هستیم. در حالی که تولید تارا دنده‌ای با ۲۰ درصد رشد همراه بوده، مدل‌های اتوماتیک تارا با افت ۶۷ درصدی مواجه شده‌اند. همچنین خانواده پژو ۲۰۷ نیز با کاهش تولید در اکثر نسخه‌ها روبرو بوده است.

در شرکت سایپا، وضعیت تولید در خانواده کوئیک و ساینا نیز با کاهش قابل‌توجهی همراه بوده است. تولید ساینا با افت ۴۶ درصدی مواجه شده و مدل‌های جدیدتر مانند اطلس نیز با ریزش ۷۵ درصدی در کارنامه خود ثبت کرده‌اند.

بحران در بخش خصوصی و مونتاژکاران

بخش خصوصی صنعت خودرو با بحران بسیار شدیدتری روبرو است. مجموع تولید شرکت‌های مونتاژگر در پنج ماه نخست سال جاری تنها ۳۳ هزار و ۴۱۰ دستگاه بوده که نشان‌دهنده افت ۶۰.۸ درصدی نسبت به سال گذشته است.

در میان شرکت‌های مونتاژکننده، عملکرد شرکت‌های مدیران خودرو، کرمان موتور و گروه بهمن نیز با ریزش‌های سنگین همراه بوده است. برای نمونه، تولید برخی مدل‌های کراس‌اوور در شرکت مدیران خودرو با افت نزدیک به ۱۰۰ درصد مواجه شده است.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

آمارها نشان می‌دهند که تولید خودرو در ایران با یک رکود گسترده در تمامی سطوح، از خودروهای سواری گرفته تا محصولات بخش خصوصی و خودروهای سنگین، دست و پنجه نرم می‌کند. این افت محسوس در تیراژ تولید، نشان‌دهنده چالش‌های ساختاری عمیق در زنجیره تأمین و خطوط تولید کشور است.