رافائل گروسی؛ از مدیریت بحران‌های هسته‌ای تا رقابت برای دبیرکلی سازمان ملل

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، با شعار احیای کارآمدی سازمان ملل، وارد رقابت برای تصدی پست دبیرکلی این نهاد بین‌المللی شد. وی که با کارنامه‌ای پر از چالش و تناقض شناخته می‌شود، اکنون باید ثابت کند که می‌تواند در میان تضادهای جهانی، نقشی بی‌طرفانه ایفا کند.

تحلیل عملکرد مدیرکل آژانس در پرونده‌های حساس جهانی

دوران مدیریت رافائل گروسی در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با دو روی کاملاً متفاوت همراه بوده است. در حالی که او در بحران‌های هسته‌ای اوکراین نقش میانجیگری فعال و حمایتی ایفا کرد، در مواجهه با برنامه هسته‌ای ایران، با رویکردی تحت تأثیر فشارهای سیاسی شناخته می‌شود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که گروسی در برابر اقدامات نظامی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران، از جمله حملات انجام شده به مراکز نطنز و فردو، برخورد منفعلانه‌ای داشته است. این بی‌عملی در حالی رخ داد که او در مورد امنیت نیروگاه‌های اوکراین، مواضع بسیار قاطع و محکمی اتخاذ کرده بود.

در جدول زیر، مقایسه رویکرد وی در دو پرونده اصلی مشاهده می‌شود:

رقابت برای دبیرکلی سازمان ملل متحد

با نزدیک شدن به پایان دوره آنتونیو گوترش در دسامبر ۲۰۲۶، رقابت برای رسیدن به دهمین دبیرکلی سازمان ملل شدت گرفته است. رافائل گروسی در کنار هفت چهره دیگر، از جمله ربکا گرینسپن و مکی سال، برای این جایگاه تلاش می‌کند. در آخرین رای‌گیری غیررسمی، او با اختلاف اندکی در رتبه دوم قرار گرفته است.

گروسی در بیانیه چشم‌انداز خود بر ضرورت «رویکردی صادقانه و شجاعانه» تأکید کرده و مدعی است که جهان بیش از هر چیز به سازمان مللی نیاز دارد که با بی‌طرفی و واقع‌گرایی به نیازهای زمانه پاسخ دهد.

دستاوردهای غیرپادمانی در حوزه بشردوستانه

با وجود انتقادات سیاسی، گروسی در بخش‌های غیرنظامی و بشردوستانه نیز فعالیت‌های گسترده‌ای داشته است. این اقدامات شامل سه محور اصلی است:

• طرح نوتک (NUTEC Plastics): مقابله با آلودگی پلاستیکی اقیانوس‌ها.
• پرتوهای امید: بهبود دسترسی به خدمات رادیوتراپی برای مبارزه با سرطان.
• اتم‌ها برای غذا: استفاده از فناوری هسته‌ای برای امنیت غذایی و کشاورزی.

در نهایت، کاندیداتوری رافائل گروسی برای دبیرکلی سازمان ملل، آزمونی بزرگ برای سنجش توانایی او در گذار از سیاست‌زدگی به سمت مدیریت فنی و بی‌طرفانه است. موفقیت او در این مسیر، تعیین‌کننده اعتبار نظام چندجانبه‌گرایی در سال‌های آینده خواهد بود.