شناسایی ۸۰ غار در استان مرکزی؛ ضرورت مدیریت اصولی برای حفظ منابع آب

شناسایی ۸۰ غار در استان مرکزی نشان‌دهنده پتانسیل بالای این منطقه در زمینه تنوع زیستی و میراث زمین‌شناسی است. مدیریت اصولی این زیست‌بوم‌ها برای حفظ منابع آب زیرزمینی و اکوسیستم‌های حساس، از اولویت‌های سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد.

وضعیت مطالعات و ارزیابی‌های حفاظتی غارها

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مرکزی در مناسبت روز جهانی غارها و کارست، از پیشرفت‌های صورت گرفته در شناسایی این پدیده‌ها خبر داد. بر اساس داده‌های منتشر شده، از میان ۸۰ غار شناسایی شده در این استان، ۱۳ مورد مورد مطالعات تفصیلی قرار گرفته‌اند.

علاوه بر این، با بهره‌گیری از مشاوران متخصص، ۱۰ غار از نظر میزان حساسیت و ارزش‌های حفاظتی مورد ارزیابی و درجه‌بندی قرار گرفته‌اند. این فرآیند به منظور تعیین دقیق شیوه‌های مدیریت و نظارت متناسب با ویژگی‌های هر غار انجام شده است.

توازن میان گردشگری و حفاظت از محیط زیست

در بحث توسعه گردشگری، تاکید بر رعایت ضوابط زیست‌محیطی امری حیاتی است. طبق شیوه‌نامه‌های موجود، مدیریت غارها نباید یکسان باشد؛ زیرا برخی از این نقاط به دلیل حساسیت بالا، نیازمند حفاظت کامل و ممنوعیت ورود هستند.

«توسعه گردشگری در غارها نباید منجر به تخریب ساختارهای طبیعی، برهم خوردن شرایط زیستی یا آلودگی منابع آب زیرزمینی شود.»

بنابراین، تنها در غارهایی که ظرفیت پذیرش گردشگر را دارند و پس از بررسی دقیق میزان حساسیت آن‌ها، می‌توان زمینه بهره‌برداری کنترل‌شده را فراهم کرد.

اهمیت اکوسیستم کارستی و تهدیدهای موجود

غارها تنها جاذبه‌های گردشگری نیستند، بلکه نقش کلیدی در حفظ تعادل اکوسیستم و تغذیه منابع آب ایفا می‌کنند. ساختارهای کارستی که از انحلال سنگ‌ها ایجاد می‌شوند، از مهم‌ترین زیرساخت‌های ذخیره‌سازی آب زیرزمینی محسوب می‌گردند.

در حال حاضر، چندین عامل اصلی این میراث طبیعی را تهدید می‌کنند:

• بهره‌برداری غیراصولی از منابع طبیعی
• ورود کنترل‌نشده و بی‌رویه گردشگران
• تخریب ساختارهای زمین‌شناختی غار
• آلودگی منابع آب و برداشت‌های غیرمجاز

در نهایت، صیانت از این ذخایر ارزشمند تنها بر عهده سازمان‌های دولتی نیست و مشارکت فعال جوامع محلی، تشکل‌های مردم‌نهاد و گردشگران برای جلوگیری از تخریب این میراث طبیعی، برای نسل‌های آینده ضروری است.