بریکس و فرصت‌های تجاری ایران در شبکه اقتصادهای غیرغربی

عضویت ایران در گروه بریکس می‌تواند بستری حیاتی برای کاهش اثرات تحریم‌ها و گسترش همکاری‌های تجاری با اقتصادهای نوظهور باشد، هرچند تفاوت منافع میان اعضا همچنان یک چالش جدی است.

تحول در ساختار قدرت اقتصادی جهانی

گروه بریکس از یک همکاری ساده میان چند اقتصاد نوظهور، به یک بلوک گسترده خارج از مدار غرب تبدیل شده است. این گروه که اکنون شامل کشورهایی نظیر برزیل، روسیه، هند، چین، مصر، اتیوپی، امارات و ایران می‌شود، حدود ۴۰ درصد از اقتصاد جهان را بر اساس قدرت خرید کنترل می‌کند.

رشد خیره‌کننده تجارت میان اعضا نشان‌دهنده پتانسیل بالای این ائتلاف است. بر اساس داده‌های موجود، ارزش صادرات درون‌گروهی در سال ۲۰۲۵ به رقم ۱.۲ تریلیون دلار رسیده و حجم تجارت کالا از سال ۲۰۰۳ تاکنون بیش از ۱۳ برابر شده است.

چالش‌های پیش روی بریکس و دلارزدایی

با وجود وزن اقتصادی بالا، بریکس با پرسش‌های بنیادینی درباره انسجام سیاسی روبه‌روست. در حالی که برخی اعضا مانند چین به دنبال نقش‌آفرینی در نظم جهانی هستند، کشورهای دیگری مانند هند تمایل دارند از شعارهای سیاسی فراتر رفته و بر توسعه اقتصادی تمرکز کنند.

"ایجاد مسیرهای مالی مستقل از شبکه‌های تحت سلطه دلار، یکی از کلیدی‌ترین فرصت‌ها برای کشورهای تحت فشار اقتصادی است."

بررسی اتصال سامانه‌های پرداخت فوری مانند پیکس برزیل و یوپی‌آی هند نشان می‌دهد که اعضا به دنبال کاهش وابستگی به سیستم‌های سنتی بین‌المللی هستند. این موضوع برای ایران که با محدودیت‌های شدید مالی مواجه است، اهمیت استراتژیک دارد.

نقش استراتژیک ایران در شبکه غیرغربی

برای تهران، حضور در بریکس صرفاً یک اقدام دیپلماتیک نیست، بلکه فرصتی برای دسترسی به بازارهای جدید و همکاری در حوزه‌هایی نظیر انرژی سبز و فناوری‌های پیشرفته است. با این حال، باید توجه داشت که این گروه جایگزینی کامل برای بازارهای جهانی یا راهکاری فوری برای لغو تحریم‌ها نیست.

در نهایت، موفقیت ایران در این گروه، در گرو توانایی تبدیل عضویت سیاسی به سرمایه‌گذاری و تجارت واقعی است. مدیریت اختلافات میان اعضا، از جمله تنش‌های احتمالی میان برخی کشورهای عضو، تعیین‌کننده آینده این ائتلاف خواهد بود.