بریکس و چالش مقابله با سلطه دلار در سایه سیاست‌های ترامپ

نشست سران گروه بریکس در دهلی، در حالی برگزار می‌شود که سیاست‌های «اول آمریکا» در دوران دونالد ترامپ، قدرت‌های نوظهور را به سمت ایجاد شبکه‌های اقتصادی جایگزین و کاهش وابستگی به نظام مالی غرب سوق داده است.

تغییر وزن ژئوپلیتیک در سایه فشارهای واشینگتن

دیدار سران بزرگ جهان از جمله شی جین‌پینگ، ولادیمیر پوتین و نارندرا مودی در هند، فراتر از یک نشست اقتصادی ساده است. این دیدار در زمانی انجام می‌شود که تحریم‌های گسترده آمریکا و سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ، معادلات قدرت را در جهان تغییر داده است.

اعضای بریکس با هدف افزایش نفوذ در سیستمی که سال‌ها تحت سلطه قدرت‌های غربی بوده، اکنون با فشار مضاعفی برای تنوع‌بخشی به روابط تجاری و سیستم‌های پرداخت خود مواجه هستند. حضور مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در این نشست نشان‌دهنده پیوند عمیق‌تر این گروه با اقتصادهای در حال توسعه است.

استراتژی کاهش وابستگی به دلار

یکی از محورهای اصلی بحث‌ها در میان اعضای این گروه، چگونگی مقابله با تسلط دلار بر ذخایر جهانی و تراکنش‌های بین‌المللی است. با وجود تهدیدهای ترامپ مبنی بر اعمال تعرفه علیه کسانی که به دنبال تضعیف دلار هستند، اعضا در حال بررسی مسیرهای زیر هستند:

• افزایش حجم تجارت با استفاده از ارزهای ملی
• توسعه مکانیسم‌های پرداخت فرامرزی جایگزین
• بهره‌گیری از سیستم‌های پرداخت دیجیتال برای کاهش هزینه‌ها

در حالی که روسیه به شدت به دنبال خروج از چرخه دلار است، هند رویکردی متعادل‌تر را دنبال می‌کند و بر استفاده از ارزهای ملی بدون ایجاد تقابل مستقیم و آشکار با نظام مالی جهانی تأکید دارد.

چالش‌های درونی: یک خانواده با دیدگاه‌های متفاوت

برخلاف تصور عمومی، بریکس یک بلوک ایدئولوژیک یکپارچه علیه ایالات متحده نیست، بلکه بیشتر یک کلوپ عمل‌گرای برای توسعه و اصلاح نهادهای جهانی است. تفاوت‌های عمیق میان اعضا، از جمله اختلافات امنیتی و سیاسی، از جمله بزرگترین موانع این گروه محسوب می‌شود.

وجود کشورهایی مانند ایران و امارات در کنار هم، که در مسائل منطقه‌ای مواضع متفاوتی دارند، نشان‌دهنده ماهیت پیچیده و گاه متناقض این اتحاد است.

نتیجه‌گیری نهایی

در نهایت، نشست دهلی می‌تواند نقطه عطفی در تعیین مسیر آینده بریکس باشد. مشخص نیست که آیا فشارهای اقتصادی ایالات متحده باعث همگرایی بیشتر این قدرت‌ها در برابر نظام مالی غرب می‌شود یا اختلافات داخلی، توانایی آن‌ها را برای ایجاد یک جایگزین واقعی محدود خواهد کرد.