لندتک‌ها در اقتصاد ایران؛ چرا نرخ ۲۳ درصدی به ۷۰ درصد می‌رسد؟

رشد روزافزون لندتک‌ها در ساختار اقتصادی ایران، فراتر از یک تحول تکنولوژیک، بازتابی از نیاز مبرم خانوارها به تسهیلات خرد و ناتوانی شبکه بانکی سنتی در تأمین سریع آن‌هاست. در حالی که نرخ‌های اعلامی جذاب به نظر می‌رسند، تحلیلگران هشدار می‌دهند که هزینه‌های پنهان می‌تواند قیمت واقعی پول را به شدت افزایش دهد.

شکاف میان نرخ اسمی و هزینه واقعی اعتبار

مهرزاد علیجانی، اقتصاددان، در تحلیل عملکرد پلتفرم‌های اعتبار دیجیتال تأکید می‌کند که مصرف‌کننده نباید تنها به نرخ سود اسمی اکتفا کند. او معتقد است با احتساب کارمزدها، هزینه‌های خدمات و سایر مبالغ جانبی، ممکن است اعتباری که با نرخ ۲۳ درصد عرضه می‌شود، در واقع با هزینه مؤثر ۵۰ تا ۷۰ درصد به مشتری تحمیل شود.

«مشتری در مدل لندتک، صرفاً پول دریافت نمی‌کند؛ او در واقع زمان، سرعت و سهولت دسترسی را خریداری می‌کند.»

این تفاوت قیمت، ناشی از ساختار هزینه‌های عملیاتی، اعتبارسنجی و ریسک‌های نکول است که توسط این شرکت‌ها مدیریت می‌شود.

نقش تورم در استقبال از وام‌های دیجیتال

در اقتصاد تورمی ایران، رفتار مصرف‌کننده تغییر کرده است. خانوارها برای جلوگیری از افزایش قیمت کالاها در آینده، حاضرند هزینه‌های مالی بیشتری در حال حاضر بپردازند. در واقع، لندتک‌ها با ارائه سرعت و تجربه کاربری بهتر، در حال تغییر الگوی مصرف هستند.

با این حال، این روند می‌تواند ریسک‌های جدی به همراه داشته باشد:

• استفاده از اعتبار برای خرید کالاهای بادوام (مثبت)
• استفاده از اعتبار برای جبران کسری درآمد روزمره (منفی و خطرناک)

مقایسه سهم بازار: بانک‌ها در برابر لندتک‌ها

برخلاف تصور عمومی، لندتک‌ها هنوز جایگزین بانک‌ها نشده‌اند. آمارها نشان می‌دهد که سهم این پلتفرم‌ها از بازار تسهیلات خرد بسیار محدود است.

تهدید اصلی برای بانک‌ها نه از دست خود لندتک‌ها، بلکه از تغییر رفتار مشتری و انتظار آن‌ها برای خدمات سریع‌تر نشأت می‌گیرد.

راهکار آینده: شفافیت و همکاری مشترک

به جای تقابل، آینده بازار اعتبار دیجیتال باید بر پایه همکاری میان بانک‌ها و لندتک‌ها بنا شود. بانک‌ها می‌توانند نقش تأمین‌کننده منابع را ایفا کنند و لندتک‌ها زیرساخت توزیع و اعتبارسنجی دیجیتال را بر عهده بگیرند.

در نهایت، سیاست‌گذاران باید با الزام به نمایش هزینه مؤثر سالانه، شفافیت را در بازار برقرار کنند تا مصرف‌کننده بتواند میان گزینه‌های مختلف، آگاهانه انتخاب نماید.

نتیار: توسعه لندتک‌ها فرصتی برای نوسازی مالی است، اما مدیریت ریسک بدهی خانوار و شفاف‌سازی نرخ‌های واقعی، کلید اصلی جلوگیری از بحران‌های اقتصادی در آینده خواهد بود.