زاینده‌رود بی‌آب؛ تلف شدن هزاران ماهی در پی قطع جریان آب

بحران خشکسالی در استان اصفهان منجر به یک فاجعه زیست‌محیطی بزرگ شده است؛ در پی قطع جریان آب زاینده‌رود، هزاران ماهی و بچه‌ماهی در مانداب‌های خشک شده، جان خود را از دست دادند.

تلفات گسترده در بستر خشک زاینده‌رود

در بامداد ۱۵ شهریورماه، پس از یک دوره تقریباً سه ماهه، جریان آب در رودخانه زاینده‌رود قطع شد که این امر منجر به خشک شدن مانداب‌ها و محاصره آبزیان شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که در پی این اتفاق، تعداد بی‌شماری از گونه‌های بومی و حتی بچه‌ماهی‌های امسال در این محدوده تلف شده‌اند.

اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان، علیرغم اختلاف نظر با شرکت‌های آب منطقه‌ای در مورد مسئولیت مستقیم، عملیات نجات ماهی‌های باقی‌مانده را از تاریخ ۲۰ شهریور آغاز کرده است.

چالش‌های عملیات نجات و نیاز به تجهیزات تخصصی

کارشناسان آزمایشگاه شیلات دانشگاه صنعتی اصفهان بر این باورند که عملیات انتقال ماهی‌ها به مناطق بالادست، فراتر از توان یک نهاد واحد است. برای موفقیت این مأموریت، موارد زیر الزامی است:

• استفاده از تانکرهای بسیار بزرگ برای جابه‌جایی حجم بالای آب
• تزریق مستمر اکسیژن به مخازن جهت جلوگیری از استرس ماهی‌ها
• کنترل دقیق دمای آب در طول مسیر انتقال
• بهره‌گیری از نیروی انسانی متخصص و تجهیزات پیشرفته

در حال حاضر، محدودیت امکانات باعث شده تا حتی برخی تجهیزات مورد نیاز از دانشگاه‌های علوم کشاورزی و منابع طبیعی تأمین شود که نشان‌دهنده ضعف در زیرساخت‌های عملیاتی محیط زیست است.

تأثیر بحران بر اکوسیستم و راهکار پایدار

از نظر علمی، از بین رفتن این جمعیت از ماهی‌ها، از جمله گونه‌های بومی و کاراس، می‌تواند چرخه طبیعی اکولوژیک منطقه را برای سال‌های آینده مختل کند. این آبزیان که در ماه‌های اردیبهشت و خرداد تخم‌ریزی کرده‌اند، نقش حیاتی در پایداری محیط زیست ایفا می‌کردند.

"تنها راهکار واقعی برای جلوگیری از تکرار این فاجعه، تأمین حق‌آبه و حفظ حتی یک جریان محدود آب در زاینده‌رود است."

پیشنهاد متخصصان شامل ایجاد برکه‌هایی در مسیر رودخانه است تا در صورت بازگشت جریان آب، ماهی‌ها بتوانند در آن‌ها پناه گرفته و مجدداً به چرخه رودخانه بازگردند.

نتیجه‌گیری: بحران فعلی زاینده‌رود نشان‌دهنده آسیب‌پذیری شدید اکوسیستم در برابر مدیریت نادرست منابع آب است و بدون بازگرداندن جریان پایدار، خسارت‌های زیست‌محیطی غیرقابل جبران خواهد بود.