مدیریت منابع آب مازندران؛ ضرورت بازنگری در مواجهه با تغییر اقلیم و سیلاب

تغییرات بنیادین در الگوهای اقلیمی و افزایش شدت بارش‌های فصلی، ضرورت بازنگری در استراتژی‌های مدیریت منابع آب مازندران و مقابله با مخاطرات سیلاب را بیش از پیش نمایان کرده است.

در نشست تخصصی با موضوع پدیده ال‌نینو، کارشناسان بر این نکته تأکید کردند که مدل‌های سنتی مدیریت آب، دیگر با واقعیت‌های تغییر اقلیم و تغییرات جمعیتی همخوانی ندارند و باید از ابزارهای پیشرفته پایش و تحلیل علمی بهره گرفت.

چالش‌های ناشی از تغییر الگوی بارش و مدیریت سیلاب

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مازندران با اشاره به تحولات جوی، خاطرنشان کرد که بارندگی‌هایی که پیش‌تر در طول سال توزیع می‌شدند، اکنون در بازه‌های زمانی بسیار کوتاه و با شدت بسیار بالا رخ می‌دهند. این تغییر در توزیع زمانی و شدت بارش‌ها، پتانسیل وقوع سیلاب‌های ویرانگر را افزایش داده است.

علاوه بر عوامل طبیعی، مداخلات انسانی نیز از جمله عوامل تشدیدکننده خسارات هستند:

• تغییر کاربری اراضی در حاشیه رودخانه‌ها
• دخل و تصرف در بستر و حریم رودخانه‌ها
• افزایش تقاضای مصرف آب ناشی از رشد جمعیت و مهاجرت

ضرورت زیرساخت‌های مهار روان‌آب‌ها و سدسازی

با توجه به ثبت میزان بارندگی‌های سنگین (تا ۲۰۰ میلی‌متر در چند ساعت) در برخی مناطق، اهمیت سازه‌های مهار روان‌آب‌ها دوچندان شده است. در شرایط اقلیمی کنونی، اولویت سدسازی از تأمین آب کشاورزی به سمت مهار روان‌آب‌ها و پیشگیری از سیل تغییر یافته است.

«ساخت سدهای مطالعه‌شده در مازندران، علاوه بر کمک به امنیت غذایی، نقش حیاتی در ارتقای ایمنی استان در برابر سیلاب‌های ناگهانی ایفا می‌کند.»

پیش‌بینی‌های هواشناسی و برنامه‌ریزی برای آینده

مدیرکل هواشناسی مازندران با تأکید بر لزوم ورود مباحث تغییر اقلیم به فرآیندهای کارشناسی، پیش‌بینی کرد که در بازه‌های زمانی پیش رو، دما در محدوده نرمال تا حدود یک درجه بیشتر از حالت معمول خواهد بود. وی افزود که مدیریت پیامدهای پدیده‌های طبیعی، در اختیار سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان است.

برای دستیابی به مدیریت پایدار، همکاری میان دانشگاه‌ها، مراکز علمی و دستگاه‌های اجرایی جهت توسعه مدل‌های پیش‌بینی دقیق، یک ضرورت غیرقابل انکار است.

در نهایت، مقابله با بحران‌های ناشی از تغییر اقلیم نیازمند گذار از مدیریت مبتنی بر داده‌های گذشته به سمت مدیریت پویا و مبتنی بر متغیرهای جدید اقلیمی، اقتصادی و محیط‌زیستی است.