تنگه هرمز در مرکز توجه؛ نشست امنیتی ایران و کشورهای عربی در عمان

تنگه هرمز در روزهای پیش رو، میزبان یکی از حساس‌ترین مذاکرات امنیتی خاورمیانه خواهد بود؛ گفت‌وگوهایی که هدف اصلی آن‌ها فراتر از مدیریت تردد کشتی‌ها، تعیین نوع ضمانت امنیت حیاتی‌ترین شریان انرژی جهان است.

نشست صلاله؛ گامی به سوی مدیریت دریایی مشترک

بر اساس برنامه‌ریزی‌های دیپلماتیک، قرار است روز دوشنبه ۲۳ شهریور، وزرای امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و ۶ کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس در شهر صلاله عمان گرد هم آیند. محور اصلی این رایزنی‌ها، تدوین یک سازوکار مشترک برای مدیریت ناوبری دریایی در تنگه هرمز است.

این رویداد نتیجه ماه ها رایزنی‌های محرمانه میان تهران و مسقط است که اکنون در تلاش است به الگویی برای امنیت دسته‌جمکی در منطقه تبدیل شود.

تحلیل ابعاد استراتژیک امنیت تنگه هرمز

فریدون مجلسی، تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل، معتقد است که تنگه هرمز دیگر تنها یک متغیر در تقابل ایران و آمریکا نیست. هرگونه اختلال در این گذرگاه، ثبات اقتصادی کشورهای حاشیه خلیج فارس و نظم بازار جهانی نفت را به شدت متزلزل می‌کند.

"برآوردهای پیش از جنگ نشان می‌داد حدود یک‌پنجم نفت و گاز جهان از این مسیر عبور می‌کند، اما اکنون این رقم به حدود ۷۵ درصد سطح پیش از جنگ رسیده است."

با توجه به این آمار، کشورهای عربی فراتر از مسائل سیاسی، با یک دغدغه اقتصادی فوری برای احیای امنیت و پیش‌بینی‌پذیری صادرات نفت خود روبرو هستند.

نقش میانجی‌گر عمان و چالش‌های پیش رو

در این معادله پیچیده، سلطان‌نشین عمان به دلیل حفظ روابط متوازن با ایران و همزمان داشتن کانال‌های ارتباطی با واشنگتن و کشورهای عربی، نقش طراح راه‌حل‌های عملیاتی را ایفا می‌کند. با این حال، دستیابی به یک توافق پایدار با چالش‌های بزرگی همراه است:

• پایداری توافق: احتمال فروپاشی نظم حاصله در صورت بروز درگیری‌های نظامی پراکنده.
• ریشه‌های تنش: عدم رفع تحریم‌های بانکی و نفتی و محاصره بنادر ایران.
• متغیر باب‌المندب: تأثیر ناوبری در دریای سرخ و حملات حوثی‌ها بر امنیت کلی کریدور انرژی.

در نهایت، موفقیت این نشست در این است که بتوان امنیت تنگه هرمز را از یک مسئله نظامی و فرامنطقه‌ای، به یک مدیریت بومی و درون‌زا تبدیل کرد؛ مسیری که در آن ثبات منطقه از طریق همکاری کشورهای حوزه خلیج فارس تأمین شود.