مدیریت ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره؛ بررسی نخستین آیین‌نامه جامع در دولت

مدیریت ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره در ایران وارد مرحله جدیدی از سازماندهی شده است. نخستین آیین‌نامه اجرایی و جامع برای مدیریت این مناطق حساس، هم‌اکنون در کمیسیون حقوقی و قضایی دولت در حال بررسی نهایی است تا پس از تصویب هیات وزیران، چارچوب عملیاتی جدیدی برای حفاظت از تنوع زیستی کشور تعیین کند.

هدف از تدوین آیین‌نامه مدیریت ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره

این سند قانونی با هدف ایجاد سازوکارهای مدیریتی شفاف و هماهنگی میان نهادهای مختلف دولتی تدوین شده است. یکی از محورهای اصلی این مقررات، تقویت مشارکت جوامع محلی در فرآیند حفاظت از محیط زیست و بهره‌گیری از دانش بومی آن‌هاست.

برخلاف مناطق حفاظت‌شده سنتی، رویکرد در ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره بر پایه ایجاد توازن استوار است. این توازن میان سه رکن زیر برقرار خواهد شد:

• حفاظت مستمر از تنوع زیستی و اکوسیستم‌ها
• بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی منطقه
• توسعه اقتصادی، اجتماعی و انجام پژوهش‌های علمی

گسترش ظرفیت‌های حفاظتی و همکاری‌های بین‌المللی

در این آیین‌نامه، پیش‌بینی شده است که سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری نیز بتواند در ایجاد ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره نقش ایفا کند. این موضوع می‌تواند پتانسیل‌های کشور را در زمینه حفاظت از گونه‌ها و زیستگاه‌ها به شکل چشمگیری افزایش دهد.

"اجرای این مقررات ضمن ارتقای جایگاه ایران در شبکه جهانی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره، به تحقق اهداف برنامه اقدام راهبردی هانگژو نیز کمک خواهد کرد."

همچنین، این سند بستری را برای جذب سرمایه‌گذاری‌های هدفمند و مدیریت یکپارچه مناطق فراهم می‌آورد که مستقیماً با برنامه انسان و زیست‌کره (MAB) یونسکو همسو است.

نتیجه‌گیری نهایی

با تصویب نهایی این آیین‌نامه، ایران گام مهمی در جهت مدیریت علمی و اجتماعی مناطق زیستی خود برمی‌دارد. این اقدام نه تنها از تنوع زیستی کشور محافظت می‌کند، بلکه از طریق توسعه پایدار، فرصت‌های جدیدی برای جوامع روستایی و عشایری فراهم خواهد آورد.