نشست سران بریکس در دهلی: تلاش برای ایجاد نظم چندقطبی و حمایت از فلسطین

نشست سران گروه بریکس در دهلی با تمرکز بر گذار به جهانی چندقطبی و مقابله با سیاست‌های یک‌جانبه‌گرایانه برگزار شد. این اجلاس که در میان تنش‌های ژئوپلیتیک گسترده صورت گرفت، تلاش کرد تا میان منافع متضاد اعضای خود، از جمله در بحران‌های خاورمیانه و اوکراین، تعادلی دیپلماتیک برقرار کند.

تحولات کلیدی در بیانیه مشترک بریکس

رهبران ۱۱ عضو این بلوک اقتصادی که حدود ۴۰ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را در اختیار دارند، بیانیه مشترک خود را با هدف تقویت همکاری‌های چندجانبه تصویب کردند. با وجود اختلافات عمیق میان برخی اعضا، این بیانیه بر ضرورت حفظ ثبات در زنجیره‌های تأمین و امنیت دریایی تأکید داشت.

نکات برجسته در مورد مواضع این گروه عبارتند از:

• تنش‌های خاورمیانه: درخواست برای حداکثر خویشتن‌داری در منطقه بدون اشاره مستقیم به درگیری‌های میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده.
• منازعات تجاری: انتقاد از تعرفه‌های یک‌جانبه که بر خلاف قوانین بین‌المللی و منشور سازمان ملل است.
• وضعیت فلسطین: حمایت صریح از راه‌حل دو کشوری و حق تشکیل دولت مستقل فلسطینی با پایتختی در قدس شرقی.

چالش‌های دیپلماتیک و شکاف‌های داخلی

اگرچه بریکس موفق به دستیابی به اجماع شد، اما تحلیلگران معتقدند این موفقیت از طریق استفاده از زبان کلی و مبهم به دست آمده است تا از بروز تنش میان اعضایی مانند ایران و امارات جلوگیری شود. این رویکرد نشان‌دهنده توانایی و در عین حال محدودیت‌های این بلوک در مدیریت تضاد منافع مستقیم اعضا است.

"بریکس نباید صرفاً به عنوان یک پروژه ضد غربی تفسیر شود؛ ما به دنبال مشارکت و پیشرفت همگانی هستیم." — نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند

در مورد جنگ اوکراین نیز، بیانیه بر حل اختلافات از طریق گفتگو و دیپلماسی تأکید کرد، اما از نام بردن مستقیم از این درگیری خودداری نمود. با این حال، مخالفت با تحریم‌های یک‌جانبه که توسط شورای امنیت سازمان ملل تأیید نشده‌اند، یکی از محورهای اصلی موضع روسیه در این نشست بود.

گذار به سوی جهانی چندقطبی

رهبران بریکس، از جمله ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ، بر لزوم بازنگری در ساختارهای قدرت جهانی تأکید کردند. هدف نهایی این گروه، تبدیل شدن از یک پذیرنده قوانین به یک شکل‌دهنده قوانین در عرصه بین‌المللی است.

در نهایت، نشست دهلی نشان داد که بریکس با وجود چالش‌های ساختاری، همچنان به عنوان یک پلتفرم مهم برای کشورهای در حال توسعه و قدرت‌های نوظهور در برابر سلطه سنتی قدرت‌های غربی عمل می‌کند.