فرونشست زمین در ایران ۱۰ برابر شد؛ اطلس جدید مخاطرات طبیعی منتشر شد

گسترش بی‌سابقه پهنه‌های فرونشست در اطلس جدید مخاطرات طبیعی

بر اساس یافته‌های جدید سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی، فرونشست زمین در ایران با سرعتی نگران‌کننده در حال گسترش است. داده‌های به‌روزرسانی شده نشان می‌دهند که پهنه‌های درگیر با این پدیده، که پیش‌تر به صورت لکه‌های پراکنده بودند، اکنون به یکپارچگی و پیوستگی رسیده‌اند.

جزئیات پنج محور اصلی اطلس مخاطرات ایران

نسخه جدید اطلس مخاطرات با هدف ارائه تصویری دقیق از تهدیدات طبیعی، بر پنج محور استراتژیک تمرکز یافته است. این محورها شامل موارد زیر می‌باشند:

• زمین‌لرزه و گسل‌های لرزه‌زا: شناسایی گسل‌های جدید و تحلیل رفتار آن‌ها.
• فرونشست: بررسی تغییرات زمانی و مکانی نشست زمین.
• گردوغبار: تحلیل کانون‌های تولید و ویژگی‌های فیزیکی-شیمیایی آن‌ها.
• سیل: بررسی رخدادهای سیلابی و نقشه‌های پهنه‌های در معرض خطر.
• کارست: مدیریت منابع آب و مخاطرات ناشی از حفره‌ها و فروچاله‌ها.

آمار تکان‌دهنده از تغییرات پهنه‌های فرونشست

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این گزارش، مقایسه آماری وسعت مناطق درگیر با فرونشست زمین در بازه‌های زمانی مختلف است. طبق اظهارات مقامات سازمان زمین‌شناسی، روند تغییرات به شرح زیر است:

این افزایش ۱۰ برابری نشان‌دهنده فشار شدید بر منابع آب زیرزمینی و تغییرات ساختاری در دشت‌های کشور است.

مناطق بحرانی و چالش مدیریت منابع آب

استان‌های اصفهان، کرمان، تهران (شامل البرز و قزوین) و خراسان رضوی در صدر مناطق با ریسک بالای فرونشست قرار دارند. همچنین در حاشیه دریاچه ارومیه، پهنه‌های درگیر با این پدیده حدود ۹ هزار کیلومتر مربع وسعت یافته که تقریباً دو برابر سطح خود دریاچه است.

«بررسی‌های سیلاب‌های سال ۱۳۹۸ نشان داد که با وجود شدت بالای بارش‌ها، برخی دشت‌ها مانند گرگان و بخش‌هایی از لرستان و خوزستان به دلیل فشردگی لایه خاک، نتوانستند به میزان انتظار از آبخوان‌ها تغذیه شوند.»

این مسئله ضرورت بازنگری در سیاست‌های آبخیزداری و مدیریت پخش سیلاب را بیش از پیش نمایان می‌کند.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

به‌روزرسانی اطلس مخاطرات، گامی حیاتی برای مدیریت بحران و برنامه‌ریزی شهری در ایران است. شناخت دقیق پهنه‌های فرونشست زمین و گسل‌های فعال، به تصمیم‌گیران اجازه می‌دهد تا با کاهش تراکم جمعیتی و زیرساختی در مناطق پرخطر، از خسارات احتمالی در آینده جلوگیری کنند.