سماق همدان؛ ظرفیت‌های تولیدی و چالش‌های عبور از خام‌فروشی

سماق همدان با تولید سالانه بیش از ۶۵ تن محصول، در حالی که با چالش جدی نبود صنایع تبدیلی و بسته‌بندی مواجه است، ظرفیتی بالقوه برای تحول اقتصادی منطقه محسوب می‌شود. این محصول کم‌آب‌بر که بخش بزرگی از آن در شهرستان تویسرکان کشت می‌شود، نیازمند سرمایه‌گذاری برای عبور از مرحله خام‌فروشی است.

ظرفیت‌های تولیدی و اهمیت اقتصادی سماق

استان همدان با داشتن بیش از ۱۰۰ هکتار باغات، سالانه تولید قابل توجهی از این گیاه کاربردی را تجربه می‌کند. سماق علاوه بر مصارف خوراکی، در صنایع دارویی، آرایشی و صنایع غذایی جایگاه ویژه‌ای دارد. با توجه به بحران کم‌آبی، این محصول به دلیل مقاومت در برابر خشکی، گزینه‌ای ایده‌آل برای اصلاح الگوی کشت است.

بیشترین سطح زیر کشت در این استان متعلق به شهرستان تویسرکان است و پس از آن اسدآباد و ملایر در رتبه‌های بعدی قرار دارند. با این حال، بخش عمده تولیدات فعلی به صورت فله‌ای به بازارهای تهران و استان‌های همجوار عرضه می‌شود.

تویسرکان؛ قطب تولید و مرغوبیت سماق

شهرستان تویسرکان با اختصاص بیش از ۵۰ هکتار از اراضی خود به این محصول، رتبه نخست استان و رتبه سوم کشور را در تولید سماق همدان از آن خود کرده است. پیش‌بینی می‌شود در سال جاری، برداشت حدود ۳۳ تن محصول از باغات این منطقه انجام شود.

"سماق تویسرکان از نظر کیفیت و مرغوبیت در سطح استان رتبه نخست را دارد و پتانسیل ثبت جهانی در سازمان فاو را داراست."

کارشناسان معتقدند ایجاد یک نهالستان تخصصی و توسعه صنایع تبدیلی در این منطقه می‌تواند اقتصاد روستایی را به شدت متحرک کند.

چالش‌های پیش رو و نیاز به زنجیره ارزش

عدم وجود واحدهای صنعتی با پروانه بهره‌برداری تخصصی، بزرگترین مانع برای افزایش ارزش افزوده این محصول است. در حال حاضر، تولیدکنندگان با مشکلاتی نظیر نبود تسهیلات بانکی، فقدان بازاریابی مناسب و نبود بازار تضمینی خرید روبرو هستند.

راهکارهای توسعه و آینده محصول

برای تبدیل شدن به یک برند ملی، نیاز به ایجاد زنجیره کامل از تولید نهال تا بسته‌بندی نهایی است. تشکیل انجمن سماق‌کاران، برگزاری جشنواره‌های معرفی محصول و جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی برای راه‌اندازی واحدهای فرآوری، از جمله راهکارهای کلیدی برای رونق این حوزه است.

در نهایت، توسعه سماق همدان تنها یک فعالیت کشاورزی نیست، بلکه راهکاری برای مدیریت منابع آب، ایجاد اشتغال پایدار و تقویت اقتصاد استان در بلندمدت محسوب می‌شود.