تلاش ناشران برای حذف قاچاق کتاب از دیجی‌کالا و پلتفرم‌های آنلاین

کارگروه صیانت از حقوق ناشران و کتاب‌فروشان در پی احیای فعالیت‌های خود، وارد مذاکرات جدی با پلتفرم‌های فروش آنلاین شده است تا با هدف مقابله با قاچاق کتاب، بساط نسخه‌های غیرقانونی را در بازارهای دیجیتال جمع کند.

تلاش برای پاکسازی بازار آنلاین از نسخه‌های قاچاق

کارگروه صیانت که اخیراً در اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران مجدداً فعال شده است، تمرکز اصلی خود را بر تعامل با پلتفرم‌های بزرگ مانند دیجی‌کالا گذاشته است. هدف از این رایزنی‌ها، تدوین تفاهم‌نامه‌ای است که طی آن، نسخه‌های قاچاق و کپی‌های غیرقانونی از سامانه‌های فروش حذف شوند.

رئیس این کارگروه، مجید طالقانی، تأکید کرده است که برخورد با قاچاق کتاب اولویت اصلی است. طبق این توافق، ناشران می‌توانند در صورت مشاهده عرضه‌ی آثار غیرمجاز خود در پلتفرم، گزارش‌های مستند ارائه دهند تا مدیریت سامانه نسبت به حذف آن اقدام کند.

چالش‌های اصلی در تعامل با پلتفرم‌های فروش

علیرغم پیشرفت‌ها، هنوز چالش‌های ساختاری در مسیر حذف قاچاق کتاب از فضای مجازی وجود دارد. ناشران چندین مطالبه کلیدی را مطرح کرده‌اند که بخشی از آن‌ها مورد پذیرش قرار گرفته و بخشی دیگر همچنان با چالش روبروست:

• احراز صلاحیت فروشندگان: الزام به ارائه پروانه کسب برای کتاب‌فروشان و پروانه نشر برای ناشران (پذیرفته شده).
• انحصار عرضه: حق انحصاری ناشر برای مدیریت عرضه آثار خود (هنوز پذیرفته نشده).
• شفافیت هویت: دسترسی کارگروه به اطلاعات هویتی فروشندگان متفرقه (هنوز پذیرفته نشده).

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از نسخه‌های غیرقانونی از طریق فروشندگان ناشناس یا با اجاره دادن پنل‌های فروش عرضه می‌شوند که شناسایی آن‌ها را دشوار می‌کند.

نبرد با کتاب‌سازی و تخفیف‌های غیرقانونی

یکی از پیچیده‌ترین مسائل، پدیده کتاب‌سازی است؛ فرآیندی که در آن آثار با مجوزهای رسمی اما با کیفیت پایین یا به صورت غیرقانونی تولید می‌شوند. کارگروه صیانت اعلام کرده که در برابر قاچاق کتاب ایستادگی می‌کند، اما در بحث کتاب‌سازی‌های قانونی، نیازمند بازنگری در ساختارهای نظارتی وزارت فرهنگ است.

«ما در برابر کتاب‌های قاچاق و کپی‌های غیرقانونی به‌طور قاطع خواهیم ایستاد، اما کتاب‌سازی به دلیل داشتن مجوز رسمی، از نظر حقوقی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد.»

علاوه بر این، موضوع تخفیف‌های نامتعارف که برخلاف قوانین اتاق اصاص است، از دیگر محورهای مورد پیگیری است. سودجویان با تغییر استراتژی در درصد تخفیف‌ها، سعی در دشوارتر کردن شناسایی نسخه‌های جعلی دارند.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

مقابله با قاچاق کتاب در عصر دیجیتال، تنها با فعالیت کارگروه‌ها میسر نیست؛ بلکه نیازمند شفافیت هویت فروشندگان در قوانین تجارت الکترونیک و مسئولیت‌پذیری واقعی پلتفرم‌های آنلاین است. تا زمانی که خلأهای قانونی در احراز هویت و ضوابط تخفیف‌ها برطرف نشود، این کلاف سردرگم همچنان پابرجا خواهد بود.