در کوچه‌پس‌کوچه‌های جنوب تهران، از خیابان مختاری تا دروازه‌غار، بحران معیشت دیگر یک آمار خشک نیست، بلکه واقعیتی تلخ در چهره کارگران است. در این بافت فرسوده، شکاف طبقاتی میان برج‌های تجاری نوساز و خانه‌های کاه‌گلی، تصویری از یک اقتصاد ازهم‌گسیخته را ترسیم می‌کند.

بحران معیشت در سایه آمارهای تورم

داده‌های رسمی مرکز آمار ایران، ابعاد این فاجعه را روشن‌تر می‌کند. تورم نقطه‌به‌به‌نقطه خانوارهای کشور در ماه مرداد به رقم خیره‌کننده ۸۹ درصد رسیده است. این فشار اقتصادی، دهک‌های پایین را بیش از سایرین تحت فشار قرار داده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که تورم در دهک دوم کشور به ۷۸.۳ درصد رسیده است. همچنین، شاخص قیمت گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با جهشی ۱۲۷.۵ درصدی، خرید کالاهای اساسی را برای بسیاری از خانواده‌ها به یک چالش روزمره تبدیل کرده است.

زوال اقتصاد خُرد و پایان دوران نسیه‌فروشی

در بازار محله‌های جنوبی، بحران معیشت چرخ کسب‌وکارهای کوچک را متوقف کرده است. کاسب‌های محله که سال‌ها با اعتماد متقابل و سیستم نسیه فعالیت می‌کردند، اکنون به دلیل افزایش ناگهانی قیمت‌ها و عدم توانایی در تأمین سرمایه، مجبور به بستن این مسیر شده‌اند.

«همه چیز گران شده و مشتری‌ها کم شده‌اند؛ دیگر توان نسیه دادن نداریم چون خودمان هم چرخ زندگی‌مان نمی‌چرخد.»

حتی نانوایی‌ها نیز به آخرین سنگر بقای فرودستان تبدیل شده‌اند؛ جایی که برخی شاطرها برای حفظ انسانیت، نان را حتی به صورت نسیه به دست مردم می‌رسانند.

تغییر در الگوی مصرف و زوال پروتئین

یکی از پیامدهای مستقیم این وضعیت، کاهش شدید مصرف پروتئین در سبد غذایی کارگران است. قصابی‌ها و مرغ‌فروشی‌های محلی گزارش می‌دهند که تقاضا برای گوشت و مرغ به شدت کاهش یافته و خانواده‌ها به جای خرید کامل، به دنبال خرید ضایعات یا مقادیر بسیار ناچیز هستند.

• کاهش سهمیه مصرف مرغ از هشت عدد به دو یا پنج عدد در ماه
• افزایش تقاضا برای خرید ضایعات گوشت و اسکلت مرغ
• محرومیت از خرید کالاهای پروتئینی به دلیل ناتوانی در پرداخت نقدی

شکاف عمیق میان تجمل و فقر

تصویر فقر در جنوب تهران با حضور مجتمع‌های تجاری لوکس مانند «شوش سیتی‌سنتر»، تضادی تکان‌دهنده ایجاد کرده است. در حالی که این برج‌ها امکان خرید قسطی با خدمات مدرن را تبلیغ می‌کنند، ساکنان محلی حتی توان خرید یک پرس غذا یا چند کیلو کالای اساسی را ندارند.

این تقابل، نشان‌دهنده شکافی عمیق در توزیع ثروت و فرصت‌هاست که در کنار آسیب‌های اجتماعی نظیر اعتیاد و بیکاری، فضای زندگی در این مناطق را به شدت آسیب‌پذیر کرده است.