ترافیک اینترنت ایران؛ خروج یک ترابیت‌برثانیه داده از مسیر رسمی به سمت استارلینک

ترافیک اینترنت ایران در مقایسه با دوره‌های گذشته با چالش‌های جدی روبرو شده است؛ به طوری که بخش قابل توجهی از داده‌ها به جای مسیرهای رسمی، از طریق شبکه‌های غیررسمی مانند استارلینک منتقل می‌شوند.

چالش‌های ترافیک بین‌الملل و جایگزینی استارلینک

بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در نشست خبری اخیر خود اعلام کرد که ترافیک بین‌الملل کشور اکنون به ۹۰ درصد حجم ثبت شده در دی‌ماه ۱۴۰۴ رسیده است. وی تأکید کرد که این افت ۱۰ درصدی، به معنای کاهش کل شبکه نیست، بلکه بخشی از ترافیک از مسیرهای رسمی خارج شده و حدود یک ترابیت‌برثانیه از این حجم، از طریق مسیرهای غیررسمی شامل استارلینک عبور می‌کند.

تهدید امنیت دیجیتال و بحران گواهی‌های SSL

یکی از جدی‌ترین نگرانی‌های مطرح شده، تحریم‌های جدید در حوزه امنیت شبکه است. اکبری با اشاره به ابطال تدریجی گواهی‌های SSL، هشدار داد که این موضوع دسترسی امن کاربران را با مشکل مواجه می‌کند.

«این چالش باعث شده بانک‌ها به سمت استفاده از گواهی‌های داخلی حرکت کنند. اگر بانک‌هایی که اپلیکیشن ندارند با این مسئله روبرو شوند، قطعاً با مشکلات امنیتی جدی مواجه خواهند شد.»

در حال حاضر، پایش‌های ۲۴ ساعته نشان می‌دهد که ۳۱ درصد از دامنه‌های برتر جهان برای کاربران ایرانی مسدود است که بخشی از آن ناشی از تحریم‌های بین‌المللی و بخشی دیگر ناشی از محدودیت‌های داخلی است.

علل افت کیفیت و محدودیت‌های زیرساختی

کیفیت پایین خدمات اینترنت در ایران حاصل ترکیب دو عامل اصلی است:

• محدودیت‌های زیرساختی: اشباع پهنای باند در ساعات پیک و عدم سرمایه‌گذاری کافی اپراتورها.
• سیاست‌های مسدودسازی: ایجاد چرخه معیوب ناشی از فیلترینگ و استفاده گسترده از ابزارهای دور زدن محدودیت.

همچنین در حوزه ارتباطات ثابت، وضعیت پورت‌های ADSL نگران‌کننده است؛ به طوری که تنها ۳۰ درصد از این پورت‌ها توان پشتیبانی از پهنای باند مناسب را دارند و سرعت آپلود آن‌ها برای نیازهای مدرن مانند هوش مصنوعی بسیار ناچیز است.

راهکارهای جایگزین و توسعه مسیرهای ترانزیتی

برای مقابله با آسیب‌های وارده به فیبرهای دریایی، از جمله آسیب دیدن خط جاسک، تلاش‌ها برای تأمین مسیرهای جایگزین از شمال کشور در جریان است. همچنین تلاش می‌شود تا با استفاده از موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، مسیرهای جدیدی برای ترانزیت داده میان آسیا و اروپا ایجاد شود تا وابستگی به مسیرهای پرتنشی مانند دریای سرخ کاهش یابد.

نتیجه‌گیری: وضعیت ترافیک اینترنت ایران میان تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت‌های داخلی در نوسان است و رفع چالش‌هایی نظیر امنیت SSL و بهبود زیرساخت‌های ثابت، برای بازگشت به روند رشد جهانی ضروری به نظر می‌رسد.