شکاف میان سپرده‌ها و تسهیلات بانکی در استان‌های ایران

تحلیل‌های جدید از وضعیت منابع بانکی در ایران نشان می‌دهد که در برخی استان‌ها، میزان تسهیلات پرداختی از حجم سپرده‌های خالص فراتر رفته است. این پدیده که در شش استان کشور به وضوح مشاهده می‌شود، نشان‌دهنده جابه‌جایی منابع مالی از مناطق با جذب بالا به مناطق نیازمند اعتبار است.

استان‌هایی با تسهیلات فراتر از سپرده

در بررسی آماری، شش استان خراسان شمالی، چهارمحال‌وبختیاری، کهگیلویه‌وبویراحمد، زنجان، ایلام و خراسان جنوبی در ردیف استان‌هایی قرار دارند که حجم وام‌های اعطایی آن‌ها از سپرده‌های پس از کسر قانونی بیشتر است. برای نمونه، وضعیت در برخی از این مناطق به شرح زیر است:

این وضعیت لزوماً نشان‌دهنده یک بحران نیست؛ بلکه یکی از وظایف اصلی شبکه بانکی، انتقال منابع از مناطق با ظرفیت جذب بالا به مناطقی است که برای تامین مالی پروژه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی با کمبود اعتبار مواجه هستند.

مناطق با بیشترین مازاد سپرده و کمترین تسهیلات

در سوی دیگر این طیف، استان‌ها و مناطقی قرار دارند که منابع مالی قابل توجهی را جذب کرده‌اند اما سهم بسیار کمی از این منابع را در قالب تسهیلات بانکی دریافت کرده‌اند. کمترین نسبت در مناطق آزاد مشاهده می‌شود که تنها ۴۳.۱ درصد از سپرده‌های خود را به تسهیلات تبدیل کرده‌اند.

• البرز: با سپرده ۳۶۵.۱ هزار میلیارد تومان و تسهیلات تنها ۱۶۵.۶ هزار میلیارد تومان، شاهد شکافی نزدیک به ۲۰۰ هزار میلیارد تومانی است.
• گیلان: سپرده ۳۲۹.۸ هزار میلیارد تومان در برابر تسهیلات ۱۷۶.۵ هزار میلیارد تومان.
• فارس: جذب بیش از ۶۲۵ هزار میلیارد تومان سپرده در حالی که تسهیلات آن حدود ۳۷۵ هزار میلیارد تومان است.

تحلیل جریان منابع اعتباری

«نسبت بالای تسهیلات به سپرده می‌تواند نشان‌دهنده ورود خالص منابع اعتباری به یک استان باشد، اما برای قضاوت دقیق، باید نوع تسهیلات و بخش‌های اقتصادی دریافت‌کننده را بررسی کرد.»

باید توجه داشت که این آمارها صرفاً محل ثبت سپرده و تسهیلات را نشان می‌دهند و لزوماً به معنای خروج فیزیکی پول از یک منطقه نیست. در واقع، این داده‌ها بیانگر وجود مازاد تجهیز منابع در برخی نقاط و نیاز به توزیع کارآمدتر اعتبار در سایر نقاط کشور است.

در نهایت، تفاوت میان حجم سپرده‌ها و تسهیلات در استان‌های مختلف، بازتابی از ساختار توزیع اعتبار در شبکه بانکی است که می‌تواند با مدیریت صحیح، به سمت توسعه اقتصادی مناطق هدف هدایت شود.