بحران در حریم تخت‌جمشید؛ استعفای سرپرست پایگاه جهانی در پی طرح الحاق به مرودشت

اختلاف نظر گسترده میان مسئولان اجرایی و متولیان میراث فرهنگی بر سر الحاق حریم درجه ۲ تخت‌جمشید به محدوده شهری مرودشت، اکنون به نقطه بحرانی رسیده و منجر به استعفای سرپرست این پایگاه جهانی شده است.

طرح جدید که شامل الحاق حدود ۱۶۰ هکتار از پهنه حفاظتی این اثر باستانی است، با مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران همراه شده، اما همچنان با مخالفت‌های جدی از سوی متخصصان و سازمان یونسکو روبه‌رو است.

چالش‌های حفاظتی در حریم درجه ۲ تخت‌جمشید

یکی از نقاط حساس این پرونده، منطقه شهرک مهدیه است که طی سه دهه گذشته به‌صورت تدریجی توسعه یافته است. این محدوده که بخشی از حریم درجه ۲ تخت‌جمشید محسوب می‌شود، اکنون درگیر چالش‌های مدیریتی و ساخت‌وسازهای پیشین است.

محمدجواد جعفری، سرپرست پایگاه میراث جهانی، با اعلام استعفای خود تأکید کرد که این اقدام برای جلب توجه به خطرات احتمالی انجام شده است. وی معتقد است که گسترش شهر به سمت این اثر باستانی، برخلاف توصیه‌های بین‌المللی است.

"این طرح با وجود مخالفت‌های قبلی، دوباره به جریان افتاده است؛ ما باید از فرصت موجود برای توقف اجرای این مصوبه پیش از ابلاغ نهایی استفاده کنیم."

دیدگاه شهرداری: ساماندهی به جای توسعه

در مقابل، مسئولان شهری مرودشت بر این باورند که این اقدام، یک توسعه شهری جدید نیست، بلکه تلاشی برای نظام‌مند کردن بافت‌های موجود است. محمدرضا زارعی، شهردار مرودشت، با اشاره به این موضوع می‌گوید:

• هدف اصلی، ساماندهی ساخت‌وسازهای موجود در محدوده است.
• طرح مذکور از سال ۱۴۰۰ در جریان بوده و تأییدیه‌های فنی دریافت کرده است.
• ارتفاع مجاز برای بناها در این محدوده، با رعایت ضوابط، تا ۸.۵ متر تعیین شده است.

به گفته شهردار، این مسیر قرار است به عنوان یک محور گردشگری تثبیت شود تا از آشفتگی در مدیریت محدوده جلوگیری گردد.

نگرانی از آسیب به منظر جهانی و جایگاه یونسکو

اگرچه الحاق این محدوده لزوماً به معنای خروج تخت‌جمشید از فهرست یونسکو نیست، اما متخصصان هشدار می‌دهند که آسیب به منظر بصری اثر می‌تواند پیامدهای سنگینی داشته باشد. بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی فارس، بر اهمیت حفظ یکپارچگی منظر تأکید کرد.

به جای الحاق به شهر، پیشنهاد شده است که این مناطق به عنوان روستاهای هدف گردشگری توسعه یابند تا ضمن حفظ هویت باستانی، از نظر اقتصادی نیز بهره‌مند شوند.

نتیجه‌گیری نهایی

در نهایت، بحران بر سر حریم درجه ۲ تخت‌جمشید، تقابل میان نیازهای توسعه شهری و ضرورت‌های حفاظت از میراث جهانی است. موفقیت در مدیریت این محدوده مستلزم رعایت دقیق ضوابط ساخت‌وساز و اولویت دادن به برنامه‌های گردشگری به جای گسترش بی‌رویه بافت شهری است.