مستند نازا و تهدید به سلب تابعیت کارگردانان اسرائیلی

یووال آوراهام و ریچل زور، دو فیلمساز برجسته، پس از نمایش مستند جنجالی خود با عنوان «نازا» (NAZA) در جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز، با موجی از واکنش‌های تند مقامات اسرائیلی روبرو شده‌اند. این مستند که با روایت شهادت‌های نظامیان و افسران سازمان اطلاعات اسرائیل تهیه شده، به تشریح عملکرد سامانه‌های هوش مصنوعی در جنگ غزه می‌پردازد.

فیلم مستند نازا که موفق به دریافت جایزه ویژه هیئت داوران در هشتاد و سومین دوره جشنواره ونیز شده است، نگاهی دقیق به استفاده از تکنولوژی‌های نظارتی و تهاجم هوشمند در درگیری‌های اخیر دارد. این اثر با همکاری روزنامه بریتانیایی گاردین تولید شده و صحت ادعاهای مطرح در آن توسط تیم‌های تحقیقاتی تأیید شده است.

تنش میان سینما و سیاست در اسرائیل

در پی انتشار این مستند، میکی زوهار، وزیر فرهنگ اسرائیل، با انتقاد شدید از این دو هنرمند، آن‌ها را به خیانت به کشور متهم کرد. وی در پلتفرم ایکس اعلام کرد که برای سلب تابعیت این سازندگان به دلیل ترویج نفرت، اقدام خواهد کرد. همچنین ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی نیز این فیلمسازان را مایه شرمساری دانست.

«من می‌ترسم که به دلیل حملاتی که به من می‌شود، نتوانم به اسرائیل برگردم.» — یووال آوراهام، کارگردان مستند نازا

این تهدیدها در حالی مطرح می‌شود که طبق قوانین داخلی اسرائیل، دولت می‌تواند در موارد «بی‌وفایی به کشور» مانند جاسوسی یا خیانت، نسبت به سلب تابعیت شهروندان خود اقدام کند.

نقش هوش مصنوعی در میدان نبرد

یکی از محورهای اصلی مستند نازا، بررسی استفاده از الگوریتم‌ها و برنامه‌های هوش مصنوعی در عملیات‌های نظامی است. فیلم نشان می‌دهد که چگونه این فناوری‌ها در مدیریت و اجرای حملات علیه جمعیت غیرنظامی در غزه به کار گرفته شده‌اند.

در مقابل، ارتش اسرائیل با انتشار بیانیه‌ای رسمی، تمامی ادعاهای مطرح شده در این مستند مبنی بر استفاده از هوش مصنوعی برای کشتار را رد کرده و مدعی شده است که از این فناوری‌ها صرفاً برای کاهش آسیب به غیرنظامیان استفاده می‌شود.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

مستند نازا نه تنها یک اثر هنری، بلکه یک سند روزنامه‌نگاری است که شکاف عمیق میان واقعیت‌های میدانی و روایت‌های رسمی دولت را نشان می‌دهد. در حالی که کارگردانان این اثر بر ضرورت بازنگری در حافظه تاریخی تأکید دارند، مقامات اسرائیلی با رویکردی سخت‌گیرانه در تلاشند تا مانع از تأثیرگذاری این روایت‌ها بر افکار عمومی جهان شوند.