شناسایی روند افزایش خشکیدگی جنگل‌ها با استفاده از هوش مصنوعی

پژوهشگران با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین هوش مصنوعی و داده‌های سنجش‌ازدور، موفق به پایش دقیق وضعیت سلامت جنگل‌های ایران شده‌اند که نتایج آن نشان‌دهنده روند نگران‌کننده افزایش خشکیدگی در برخی مناطق است.

تحلیل وضعیت سلامت جنگل النگدره با هوش مصنوعی

در یک مطالعه علمی گسترده که توسط پژوهشگر دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان انجام شده، وضعیت درختان سرخشکیده و خشکیده در منطقه جنگلی النگدره طی یک بازه زمانی ۱۱ ساله مورد بررسی قرار گرفته است. این تحقیق با هدف ارائه روشی کارآمد برای شناسایی زودهنگام کانون‌های بحران در اکوسیستم‌های جنگلی صورت پذیرفته است.

استفاده از هوش مصنوعی در این پژوهش به مدیران جنگل کمک می‌کند تا با دقت بسیار بالا، تغییرات مکانی و میزان آسیب دیدگی پوشش گیاهی را در مناطق بحرانی رصد کنند.

استفاده از الگوریتم‌های یادگیری عمیق و داده‌های پهپادی

برای اجرای این پروژه، از تصاویر رقومی پهپاد و داده‌های طیفی با قدرت تفکیک بالا استفاده شده است. در این مسیر، چهار مدل پیشرفته از الگوریتم‌های یادگیری عمیق مورد آزمایش قرار گرفتند:

• YOLO11s-SAM (دارای بهترین عملکرد در ارزیابی‌های نقطه‌ای)
• SegFormer (دارای عملکرد برتر در پایش دوره‌ای و ارزیابی‌های پلیگون)
• DeepLabV3+
• YOLO11s-seg

نتایج نشان داد که مدل SegFormer در تحلیل‌های کلی سه دوره مورد مطالعه پایداری بیشتری داشته است.

روند نگران‌کننده افزایش خشکیدگی درختان

یافته‌های این پژوهش هشدار می‌دهد که تعداد درختان سرخشکیده در منطقه مورد مطالعه نسبت به سال ۱۳۹۳، حدود سه برابر افزایش یافته است. همچنین تحلیل‌های مکانی نشان‌دهنده گرایش این درختان آسیب‌دیده به تشکیل خوشه‌های متمرکز است.

عوامل مؤثر بر تخریب اکوسیستم

تغییر الگوی پراکنش درختان به سمت تشکیل خوشه‌های آسیب‌دیده، می‌تواند ناشی از تشدید تنش‌های محیطی باشد. پژوهشگران عوامل احتمالی زیر را برای این روند معرفی کرده‌اند:

"تشدید فعالیت‌های آفات و بیماری‌ها در کنار فشارهای ناشی از فعالیت‌های انسانی و گردشگری، می‌تواند نقش مهمی در ایجاد تنش‌های زیست‌محیطی و خشکیدگی جنگل‌ها ایفا کند."

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز مدیریتی

تلفیق داده‌های سنجش‌ازدور با قدرت تفکیک بالا و الگوریتم‌های پیشرفته هوش مصنوعی، ابزاری حیاتی برای حفظ پایداری اکوسیستم‌های جنگلی است. این رویکرد علمی امکان اتخاذ تصمیمات مدیریتی هدفمند و شناسایی زودهنگام بحران‌ها را فراهم می‌آورد تا از گسترش روند خشکیدگی جلوگیری شود.