اصلاح شرکت‌های دولتی؛ دولت با تغییر مدیریت و هوش مصنوعی به دنبال توقف زیان‌دهی است

در پی افشای آمارهای نگران‌کننده از عملکرد بنگاه‌های زیر نظر دولت، اصلاح شرکت‌های دولتی به یکی از اولویت‌های اصلی محورهای اقتصادی تبدیل شده است. با توجه به اینکه بخش قابل‌توجهی از این شرکت‌ها با زیان مستمر روبرو هستند، دولت تصمیم گرفته است با تغییر در ساختار مدیریتی و نظام نظارتی، از تداوم این وضعیت جلوگیری کند.

وضعیت بحرانی عملکرد شرکت‌های دولتی

بر اساس داده‌های منتشر شده از سوی دیوان محاسبات در سال ۱۴۰۳، وضعیت شرکت‌های دولتی نشان‌دهنده یک چالش ساختاری است. از مجموع ۳۴۲ بنگاه دولتی مورد بررسی، تنها ۱۷۸ شرکت (معادل ۵۲ درصد) توانسته‌اند سوددهی داشته باشند، در حالی که ۱۳۸ شرکت دیگر با زیان‌های جدی مواجه هستند.

این آمار نشان می‌دهد که از هر ۱۰ شرکت دولتی، تقریباً ۴ مورد با زیان‌دهی روبرو هستند. همچنین در میان ۱۲۹۸ شرکت شبه‌دولتی، حدود ۲۹ درصد نیز زیان‌ده گزارش شده‌اند که این امر ضرورت بازنگری در نظام حکمرانی اقتصادی را دوچندان می‌کند.

ریشه‌های زیان‌دهی و ضرورت اصلاح مدیریت

تحلیل کارشناسان نشان می‌دهد که زیان در شرکت‌های دولتی صرفاً یک مسئله حسابداری نیست. عوامل متعددی از جمله قیمت‌گذاری‌های تکلیفی، انتصابات غیرتخصصی و انجام مأموریت‌های حاکمیتی بدون تأمین بودجه مناسب، از اصلی‌ترین دلایل این وضعیت هستند.

برای مقابله با این چالش، دولت برنامه‌های زیر را در دستور کار قرار داده است:

• اصلاح نظام انتصابات: تدوین شاخص‌های علمی برای انتخاب مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره.
• کنترل پاداش‌ها: ممنوعیت پرداخت پاداش عملکرد به مدیران شرکت‌های زیان‌ده.
• شفاف‌سازی هزینه‌ها: تفکیک هزینه‌های ناشی از سیاست‌های عمومی دولت از زیان‌های ناشی از مدیریت ناکارآمد.

تحول در نظارت با استفاده از هوش مصنوعی

یکی از رویکردهای نوین برای مقابله با فساد و ناکارآمدی، بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته در سازمان حسابرسی است. استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند در شناسایی الگوهای غیرعادی هزینه‌ها، تحلیل قراردادهای پیچیده و پیش‌بینی ریسک‌های مالی، دقت نظارت را به طرز چشمگیری افزایش دهد.

"هدف نهایی، تنها سودده کردن همه شرکت‌ها نیست؛ بلکه تعیین دقیق مأموریت، هزینه واقعی فعالیت و مسئولیت‌پذیری مدیران در برابر عملکرد آن‌هاست."

نتیجه‌گیری

اصلاح شرکت‌های دولتی نیازمند یک تحول در نگاه حکمرانی است؛ گذار از مدیریت سنتی به سمت ساختاری شفاف که در آن مأموریت‌های حاکمیتی از فعالیت‌های تجاری تفکیک شده و مدیران در برابر عملکرد واقعی خود پاسخگو باشند. موفقیت این مسیر، بستگی به اجرای دقیق سازوکارهای ارزیابی و استفاده از ابزارهای نظارتی مدرن دارد.