هشدار فعالان محیط زیست: باز و بسته شدن زاینده رود باعث نابودی تنوع زیستی می‌شود

فعالان محیط زیست هشدار می‌دهند که سیاست‌های متناوب در مدیریت جریان آب زاینده رود، فراتر از مسائل کشاورزی، باعث فروپاشی زنجیره حیات و نابودی گونه‌های آبزی در اکوسیستم اصفهان شده است.

پیامدهای فاجعه‌بار مدیریت نوسانی جریان آب

فرشته عالمشاه، مدیر طرح احیای آفانیوس اصفهان، با اشاره به ماهیت دائمی این رودخانه تأکید کرد که باز و بسته شدن جریان آب، بسیار آسیب‌زاتر از خشکی مداوم است. وی توضیح داد که وقتی رودخانه برای مدتی طولانی جریان دارد، موجودات آبزی و گونه‌های وابسته مانند قورباغه‌ها، فرآیند تولیدمثل خود را آغاز می‌کنند؛ اما قطع ناگهانی آب، این چرخه حیات را در حساس‌ترین مرحله متوقف کرده و منجر به مرگ گسترده آن‌ها می‌شود.

این وضعیت باعث می‌شود گونه‌هایی که در نقاط امن یا زیرزمینی پناه گرفته‌اند، با باز شدن دوباره آب به مسیر اصلی بیفتند و در صورت قطع مجدد، دیگر قادر به بازگشت به زیستگاه‌های امن خود نباشند. در واقع، زاینده رود با این مدیریت نوسانی، شاهد دستکاری شدید در تعادل اکولوژیک است.

تأثیر بر سلامت شهروندان و افزایش آفات

برهم خوردن تعادل اکولوژیک تنها محدود به حیات وحش نیست. افزایش ناگهانی جمعیت حشرات و پشه‌ها در حاشیه رودخانه، یکی از پیامدهای مستقیم از بین رفتن زنجیره غذایی طبیعی است. این تغییرات زیست‌محیطی در نهایت به سلامت ساکنان منطقه بازمی‌گردد و می‌تواند سال‌ها طول بکشد تا آثار مخرب آن بر سلامت عمومی مشخص شود.

بی‌توجهی به حقابه قانونی تالاب گاوخونی

یکی از بحران‌های جدی در مدیریت منابع آب، نادیده گرفتن حقوق تالاب گاوخونی است. طبق بخشنامه‌های اجرایی، در هر بار رهاسازی آب برای مصارف کشاورزی، باید بین ۱۰ تا ۱۵ درصد از حجم آب به سمت تالاب هدایت شود. با این حال، در رهاسازی‌های اخیر، حتی مقدار ناچیزی از آب نیز به این تالاب نرسیده است.

"برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی باعث شده حتی در فاصله چند کیلومتری بالادست، آب در بافت اسفنجی زمین نفوذ کند و عملاً چیزی به تالاب گاوخونی نرسد."

این وضعیت باعث تبدیل شدن تالاب به منبعی از آلاینده‌ها و سموم شده که سلامت کشاورزان و خانواده‌های آن‌ها را نیز به شدت تهدید می‌کند.

ضرورت فوری امدادرسانی به آبزیان

در پی قطع جریان آب در اواسط شهریور، هزاران ماهی و بچه ماهی در مانداب‌های خشک رودخانه تلف شدند. کارشناسان بر ضرورت تشکیل تیم امداد آبزیان با تجهیزات تخصصی تأکید دارند. بدون یک تصمیم پایدار و روشن از سوی وزارت نیرو درباره آینده جریان آب، گونه‌های ارزشمند و اندمیک اصفهان مانند آفانیوس با خطر انقراض قطعی مواجه خواهند بود.