اسکن کلسیم قلب؛ چه زمانی این آزمایش برای پیشگیری از سکته ضروری است؟

پژوهشگران جدیدترین یافته‌های خود را درباره نقش اسکن کلسیم عروق کرونر در پیش‌بینی بیماری‌های قلبی منتشر کردند. طبق این مطالعه، این آزمایش تنها برای گروه خاصی از بیماران می‌تواند مسیر درمان را تغییر دهد و برای سایرین، صرفاً یک هزینه و پرتوگیری اضافی است.

ارزش تشخیصی اسکن کلسیم در گرو سطح خطر بیمار است

نتایج یک مطالعه گسترده که در مجله معتبر JAMA به چاپ رسیده، نشان می‌دهد که استفاده از اسکن کلسیم در کنار ابزارهای استاندارد ارزیابی خطر، برای اکثر افراد بهبود چشمگیری در پیش‌بینی سکته‌های قلبی ایجاد نمی‌کند. این پژوهش که بر روی بیش از ۶ هزار بزرگسال انجام شده، بر این نکته تأکید دارد که اسکن کلسیم زمانی کارایی دارد که پزشک در مورد وضعیت خطر بیمار دچار تردید باشد.

در واقع، این آزمایش برای دو گروه زیر لزوماً مفید نیست:

• افراد کم‌خطر: انجام اسکن می‌تواند منجر به آزمایش‌های تکراری و پرتوگیری بی‌مورد شود.
• افراد پرخطر: این افراد معمولاً بدون توجه به نتیجه اسکن، باید درمان‌های پیشگیرانه مانند مصرف استاتین را آغاز کنند.

تفاوت اسکن کلسیم با ابزار ارزیابی PREVENT

برای درک بهتر، باید تفاوت میان روش‌های سنتی و تصویربرداری را دانست. ابزار PREVENT با تحلیل داده‌های موجود مانند فشار خون، سن و سطح کلسترول، احتمال بروز بیماری را تخمین می‌زند. در مقابل، اسکن کلسیم از طریق سی‌تی‌اسکن، پلاک‌های کلسیمی در عروق قلب را شناسایی می‌کند.

بیشترین بهره‌وری برای بیماران با خطر مرزی

نیلای شاه، پژوهشگر ارشد دانشگاه نورث‌وسترن، معتقد است بیشترین ارزش اسکن کلسیم زمانی مشخص می‌شود که بیمار در محدوده خطر متوسط یا مرزی (بین ۳ تا ۹ درصد احتمال خطر در ۱۰ سال آینده) قرار داشته باشد. در این حالت، نتیجه اسکن می‌تواند به پزشک کمک کند تا تصمیم بگیرد آیا بیمار واقعاً به درمان‌های تهاجمی نیاز دارد یا خیر.

"دانستن امتیاز کلسیم برای بیمارانی که در منطقه خاکستری خطر قرار دارند، می‌تواند تعیین‌کننده باشد؛ این آزمایش می‌تواند از درمان‌های غیرضروری جلوگیری کند یا ضرورت اقدامات پیشگیرانه را تقویت نماید."

در نهایت، اگرچه اسکن کلسیم عروق کرونر ابزاری قدرتمند برای شناسایی زودهنگام بیماری‌هاست، اما نباید آن را یک آزمایش عمومی برای همه دانست. تمرکز بر ارزیابی‌های دقیق اولیه و استفاده هوشمندانه از تصویربرداری، بهترین راه برای مدیریت سلامت قلب و کاهش هزینه‌های درمانی است.