تجربه اروپا در حل بحران سلامت دهان؛ ضرورت تقسیم کار در تیم دندانپزشکی

تحول در نظام سلامت دهان و دندان با رویکرد تقسیم کار

بحران‌های جهانی در حوزه سلامت دهان و دندان، از جمله گسترش پوسیدگی و نابرابری در دسترسی به خدمات، کشورها را به سمت بازنگری در ساختار نیروهای انسانی سوق داده است. تجربه کشورهای اروپایی نشان می‌دهد که توسعه این حوزه تنها با افزایش تعداد دندانپزشکان ممکن نیست، بلکه ایجاد تیم‌های دندانپزشکی و واگذاری خدمات پایه به نیروهای حدواسط، راهکاری کلیدی برای بهبود دسترسی عمومی است.

الگوی انگلستان؛ از بحران پس از جنگ تا مدیریت مدرن

در انگلستان، نیاز به ایجاد نیروهای کمکی دندانپزشکی ریشه در چالش‌های دوران پس از جنگ جهانی دارد. کمبود شدید متخصص و نرخ بالای پوسیدگی در میان کودکان، سیاست‌گذاران را واداشت تا نقش‌های جدیدی مانند درمانگران دندانپزشکی را تعریف کنند.

این رویکرد باعث شد تا:

• بار مسئولیت‌های مراقبتی از دندانپزشکان اصلی کاهش یابد.
• خدمات پیشگیرانه در مدارس و مناطق روستایی گسترش پیدا کند.
• دسترسی به درمان‌های ترمیمی با کیفیت بالا در مناطق محروم تسهیل شود.

امروزه این نیروهای حدواسط، ستون‌های اصلی خدمات بهداشت ملی در این کشور محسوب می‌شوند.

تجربه فرانسه و ضرورت بازنگری در ساختار نیروها

فرانسه که تا سال ۲۰۱۶ فاقد حرفه مستقل بهداشتکار دهان و دندان بود، با فشار ناشی از افزایش نابرابری در سلامت، به سمت تغییر ساختار حرکت کرد. ایجاد جایگاه «دستیار سلامت دهان و دندان» با هدف اصلی آزادسازی زمان بالینی دندانپزشکان و بهبود سرعت پاسخگویی به بیماران صورت گرفت.

چالش‌ها و چشم‌انداز احیای بهداشتکار دهان و دندان در ایران

ایران نیز در گذشته با تصویب قانون در سال ۱۳۶۰، تلاش کرد تا از طریق تربیت بهداشتکار دهان و دندان روستا، خلاء موجود در مناطق کم‌برخوردار را پر کند. با این حال، عدم اجرای مستمر این قانون در دهه‌های اخیر، بخشی از چالش‌های نظام سلامت کشور را به همراه داشته است.

«احیای رشته‌های حدواسط دندانپزشکی می‌تواند گامی مؤثر در جهت بهبود شاخص‌های سلامت دهان، به‌ویژه در مناطق محروم باشد.»

با توجه به برنامه‌های اعلام شده از سوی وزارت بهداشت، انتظار می‌رود در سال‌های آتی با ورود نیروهای آموزش‌دیده در این سطوح، تحولی در ارائه خدمات دندانپزشکی و کاهش بار درمانی بر دندانپزشکان متخصص مشاهده شود.

در نهایت، تمرکز بر ایجاد تیم‌های دندانپزشکی چندسطحی، نه تنها باعث افزایش کارایی می‌شود، بلکه عدالت در سلامت را برای تمامی اقشار جامعه، به‌ویژه در مناطق دورافتاده، تضمین می‌کند.