تنگه هرمز؛ تحلیل بازده خالص اهرم ژئواقتصادی و پیامدهای آن برای ایران و جهان

تأثیرات زنجیره‌ای بر اقتصاد ایالات متحده

اگرچه وابستگی فیزیکی آمریکا به نفت خلیج‌فارس نسبت به گذشته کاهش یافته است، اما این کشور از طریق قیمت جهانی انرژی و تورم وارداتی، به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌گیرد. اختلال در تنگه هرمز می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

• افزایش ناگهانی قیمت سوخت و بنزین در بازارهای جهانی
• جهش در انتظارات تورمی خانوارهای آمریکایی
• فشار بر فدرال‌رزرو برای افزایش نرخ بهره جهت کنترل تورم
• کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان و تضعیف تقاضا

داده‌های اخیر نشان می‌دهد که تنها با افزایش قیمت انرژی، احتمال واکنش سخت‌گیرانه بانک مرکزی آمریکا به نرخ بهره به‌شدت افزایش یافته است.

چالش‌های درآمد ارزی و محدودیت‌های صادراتی ایران

برخلاف تصور عمومی، افزایش قیمت جهانی نفت لزوماً به معنای بهبود وضعیت اقتصادی ایران نیست. برای صادرکننده‌ای که با محدودیت‌های زیر روبروست، این معادله متفاوت است:

در واقع، متغیر کلیدی برای تصمیم‌گیری، درآمد ارزی خالص قابل استفاده به ازای هر بشکه است، نه قیمت اسمی برنت. اگر هزینه‌های ناشی از بحران از سود حاصل از قیمت بالا بیشتر شود، اهرم اقتصادی دچار استهلاک خواهد شد.

آینده بازار انرژی و استراتژی‌های جایگزین

آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی می‌کند که اختلال در عرضه نفت می‌تواند تا سال ۲۰۲۷ ادامه یابد. این وضعیت باعث می‌شود جهان به سمت توسعه زیرساخت‌های جایگزین و تغییر ترکیب انرژی حرکت کند. در مقابل، ایران با چالش‌های چندگانه‌ای از جمله محدودیت در تامین مواد اولیه و فشار بر بودجه دولت مواجه است که می‌تواند شوک‌های خارجی را به تورم ساختاری داخلی تبدیل کند.