مرکز پژوهش‌های مجلس: ضعف‌های امنیتی فضای مجازی در جنگ ۱۲ روزه آشکار شد

گزارش جدید مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که در جریان جنگ ۱۲ روزه اخیر، با وجود هماهنگی نسبی در بخش رسانه‌ای، ضعف‌های زیرساختی و امنیتی فضای مجازی به دلیل تعدد نهادهای تصمیم‌گیر و عدم هماهنگی میان سیاست‌گذاری و اجرا، به وضوح قابل مشاهده بوده است.

چالش تعدد نهادها و ابهام در مدیریت فضای مجازی

بررسی ساختار حکمرانی اینترنت در ایران نشان‌دهنده وجود مجموعه‌ای از شوراها و ستادهای موازی است که باعث تداخل نقش‌ها شده است. مراجعی نظیر شورای عالی فضای مجازی، شورای عالی امنیت ملی و مرکز ملی فضای مجازی، علیرغم تلاش‌ها برای تمرکز سیاست‌گذاری، همچنان در مرزهای مسئولیت خود با ابهام روبرو هستند.

این گزارش تأکید می‌کند که هماهنگی‌های صورت‌گرفته در زمان بحران، بیشتر ناشی از اراده فردی مدیران بوده است تا یک سازوکار ساختاری و نهادینه شده که بتوان در بحران‌های آینده به آن تکیه کرد.

تفکیک بخش سخت و نرم در ارزیابی عملکرد جنگ

تحلیل عملکرد نهادها در جنگ اخیر، نتایج متفاوتی را برای دو بخش اصلی فضای مجازی به همراه داشته است:

در حالی که مدیریت روایت‌های دشمن و تقویت روحیه اجتماعی با همکاری نهادهای رسانه‌ای تا حدودی موفق بود، در حوزه زیرساخت و امنیت شبکه، ناهماهنگی میان وزارت ارتباطات و سایر سازمان‌های اجرایی، از چالش‌های اصلی محسوب می‌شود.

راهکارهای پیشنهادی برای حکمرانی امن فضای مجازی

مرکز پژوهش‌های مجلس برای رفع این آسیب‌ها، چندین پیشنهاد راهبردی ارائه کرده است:

• تمرکز تصمیم‌گیری: سپردن مدیریت راهبردی فضای مجازی در شرایط جنگی به شورای عالی امنیت ملی.
• ایجاد شورای هماهنگ‌کننده: استقرار یک شورای هماهنگ‌کننده فضای مجازی در نهاد ریاست‌جمهوری برای مدیریت اجرایی.
• شفافیت در پیام‌رسانی: تعیین یک سخنگوی رسمی و معتبر برای جلوگیری از انتشار شایعات و چندگانگی پیام‌ها.
• بازنگری قانونی: تدوین قوانین جامع و سریع برای مقابله با اخبار خلاف واقع، بدون محدود کردن حقوق شهروندان.

در نهایت، گزارش مذکور بر ضرورت گذار از مدیریت‌های واکنشی و سلیقه‌ای به سمت یک ساختار نهادینه و منسجم تأکید دارد تا امنیت زیرساخت‌های دیجیتال کشور در مواجهه با تهدیدات آتی تضمین شود.