بحران کم‌آبی در خراسان رضوی؛ ۹۴ درصد مخازن سدها خالی است

وضعیت منابع آبی خراسان رضوی به شدت نگران‌کننده گزارش شده است، به‌طوری که بخش اعظم ظرفیت ذخیره‌سازی سدهای این استان در حال حاضر خالی است و مدیریت بحران کم‌آبی به یک اولویت حیاتی تبدیل شده است.

بحران کم‌آبی در مخازن سدهای خراسان رضوی

کاظم جم، مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، در گزارشی از وضعیت منابع آبی اعلام کرد که از مجموع ظرفیت یک میلیارد و ۵۷۰ میلیون مترمکعب ۱۹ سد مورد استفاده در استان، تنها حدود ۶ درصد ذخیره آب موجود است. این بدان معناست که ۹۴ درصد مخازن سدها خالی مانده‌اند و استان با تهدید جدی کم‌آبی روبروست.

با وجود اینکه از ابتدای سال آبی جاری میزان بارندگی ۱۹۵ میلی‌متر ثبت شده که نسبت به سال گذشته ۵۲ درصد افزایش نشان می‌دهد، اما این میزان همچنان با میانگین بلندمدت استان فاصله زیادی دارد و نمی‌تواند بحران را مرتفع کند.

وضعیت تأمین آب شرب مشهد و منابع زیرزمینی

در خصوص وضعیت شهر مشهد، وی خاطرنشان کرد که بخش قابل توجهی از سدهای تأمین‌کننده آب این کلان‌شهر از مدار بهره‌برداری خارج شده‌اند. در حال حاضر، اتکای اصلی به تأمین آب شرب مشهد بر منابع آب زیرزمینی است که خود می‌تواند پیامدهای ناگواری داشته باشد.

«نباید با پیش‌بینی‌های بارندگی، مسئله آب را حل‌شده تلقی کرد؛ بارش‌های مقطعی نمی‌توانند مشکلات کشاورزی و آب شرب را به طور پایدار برطرف کنند.»

هشدار فرونشست زمین و ضرورت مدیریت مشارکتی

افت سطح آبخوان‌ها در برخی دشت‌های استان، منجر به پدیده فرونشست زمین شده است. در برخی مناطق، میزان فرونشست به حدود ۴۰ سانتی‌متر رسیده که نشان‌دهنده فشار بیش از حد بر منابع زیرزمینی است.

برای مقابله با این بحران، راهکارهای زیر در دستور کار قرار دارد:

• مدیریت مشارکتی: استفاده از تجربیات تاریخی مانند مدیریت قنات‌ها در گناباد.
• شفافیت اطلاعات: ارائه منظم آمار سدها، چاه‌ها و الگوی مصرف به مردم.
• فرهنگ‌سازی: کاهش سرانه مصرف آب شرب مشهد به حدود ۱۲۰ لیتر در روز.

در نهایت، مقابله با خشکسالی تنها وظیفه مدیران نیست و تمامی بخش‌های جامعه از کشاورزان تا شهروندان باید در حفاظت از منابع آبی خراسان رضوی نقش ایفا کنند تا از بروز پیامدهای اجتماعی و مهاجرتی ناشی از کم‌آبی جلوگیری شود.