ال‌نینو و تغییرات اقلیمی؛ فرصت یا تهدید برای منابع آب ایران؟

ال‌نینو و پیامدهای آن بر الگوی بارش‌های ایران، موضوع اصلی نشست تخصصی مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری بود که بر ضرورت مدیریت پیش‌دستانه منابع آب تأکید داشت.

تأثیر ال‌نینو بر الگوی بارش‌های ایران

در نشست علمی اخیر، کارشناسان بر این نکته تأکید کردند که شکل‌گیری پدیده ال‌نینو می‌تواند احتمال افزایش بارش را در بخش‌هایی از ایران، به‌ویژه در فصل پاییز و مناطق غربی و رشته‌کوه زاگرس تقویت کند. با این حال، متخصصان هشدار دادند که نباید این پدیده را تضمینی برای پایان خشکسالی یا ورود به یک دوره ترسالی پایدار دانست.

محمد ابراهیم‌نیا، از مسئولان سازمان برنامه و بودجه، خاطرنشان کرد که اقلیم و آب اکنون با امنیت غذایی و پایداری توسعه کشور پیوند خورده‌اند. او افزود که تحلیل شرایط جدید نیازمند استفاده از فناوری‌های پیشرفته و مدل‌های اقلیمی روز است.

ریسک‌های بارش‌های حدی و مدیریت سیلاب

یکی از چالش‌های اصلی مطرح شده، احتمال وقوع رخدادهای حدی است. افزایش دمای میانگین و تغییرات اقلیمی می‌تواند باعث شود یک منطقه در بازه‌ای کوتاه با بارش‌های بسیار شدید مواجه شود که این امر ریسک سیلاب را افزایش می‌دهد.

در این راستا، نکات زیر برای مدیریت بحران برجسته شد:

• مدیریت مخازن: پایش مستمر و مدیریت پیش‌دستانه سدها برای ذخیره آب یا تخلیه جهت جلوگیری از سیل.
• اقدامات غیرسازه‌ای: استفاده از سیستم‌های هشدار زودهنگام برای کاهش تلفات انسانی و مالی.
• توزیع زمانی: توجه به اینکه مجموع بارش سالانه لزوماً به معنای بهبود وضعیت کشاورزی نیست، اگر بارش‌ها در زمان نامناسب رخ دهند.

ضرورت نگاه سیستمی به مدیریت منابع آب

استادان دانشگاه تهران و پژوهشگاه هواشناسی بر این باورند که مدیریت آب نباید صرفاً به ساخت سازه‌های بزرگ محدود شود. ترکیبی از روش‌های سازه‌ای و غیرسازه‌ای، مانند آبخیزداری و مدیریت اجتماعی، برای تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی ضروری است.

"مدیریت اقلیم دیگر یک مسئله حاشیه‌ای نیست، بلکه باید به بخشی از برنامه‌ریزی توسعه کشور تبدیل شود."

در نهایت، تأکید شد که تبدیل پیش‌بینی‌های علمی به تصمیمات اجرایی و هماهنگی میان سازمان‌های هواشناسی، نیرو و کشاورزی، کلید بهره‌گیری از فرصت‌های بارش و مقابله با تهدیدات اقلیمی است.