طرح جنگلداری نوین؛ خواستار بررسی متخصصان برای حفظ جنگل‌های هیرکانی

طرح جنگلداری نوین در حالی که ابهامات علمی متعددی با خود همراه است، نیازمند بازنگری توسط متخصصان و فعالان محیط زیست است تا از بروز آسیب‌های جبران‌ناپذیر به اکوسیستم‌های حساس جلوگیری شود. در نشست اخیر سازمان حفاظت محیط زیست، بر لزوم تصمیم‌گیری بر پایه شواهد علمی و رعایت اصل احتیاط در مدیریت جنگل‌ها تأکید شد.

چالش‌های علمی در طرح جنگلداری نوین

هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، با انتقاد از عدم دسترسی متخصصان به متن طرح جدید، خاطرنشان کرد که بررسی دقیق مبانی و روش‌های این طرح پیش از اجرا، امری ضروری است. وی به ابهامات موجود در تعاریف علمی نظیر «درختان تجمعی» و «درختان خطرساز» اشاره کرد و خواستار شفاف‌سازی معیارها برای جلوگیری از برداشت‌های غیرعلمی شد.

یکی از دغدغه‌های اصلی، نحوه برخورد با درختان شکسته و افتاده است. اگرچه برخی این برداشت‌ها را برای کاهش خطر آتش‌سوزی یا آفات توجیه می‌کنند، اما باید توجه داشت که بسیاری از موجودات وابسته به چوب‌های مرده، بخش حیاتی از چرخه اکولوژیک جنگل محسوب می‌شوند.

سقوط بی‌سابقه وسعت جنگل‌های شمال

آمارها نشان‌دهنده یک روند نزولی و نگران‌کننده در مساحت جنگل‌های شمال کشور است. بررسی روند تاریخی تغییرات نشان می‌دهد:

این کاهش چشمگیر نشان‌دهنده افت کیفیت و از بین رفتن تنوع زیستی در جنگل‌های هیرکانی است؛ اکوسیستمی که تنها یک درصد از خاک ایران را پوشش می‌دهد اما از نظر ارزش ژنتیکی، میراثی برای کل بشریت است.

پیامدهای مدیریت متمرکز بر تولید چوب

در دهه‌های گذشته، تمرکز بیش از حد بر شاخص‌های کمی مانند حجم تولید چوب، منجر به آسیب‌های جدی به ساختار جنگل‌ها شده است. استفاده از روش‌های مدیریتی وارداتی که با شرایط اکولوژیک ایران سازگار نبودند، باعث قطع درختان کهنسال و چندصد ساله گشته است.

«وقتی یک درخت با قدمت چندصد سال قطع می‌شود، در واقع تنها یک درخت را از دست نمی‌دهیم، بلکه صدها سال تاریخ و زمان را از بین می‌بریم.»

علاوه بر این، گسترش جاده‌های جنگلی با طول تقریبی ۱۰ هزار کیلومتر، باعث قطعه‌قطعه شدن زیستگاه‌ها و تسهیل فعالیت‌های غیرقانونی نظیر ویلاسازی و قاچاق شده است. ضرورت ارزیابی مجدد هر یک از این مسیرها از منظر اکولوژیک، یکی از اولویت‌های پیش رو است.

نتیجه‌گیری

مدیریت پایدار جنگل‌های شمال مستلزم گذار از نگاه صرفاً اقتصادی به سمت نگاه اکوسیستم‌محور است. اجرای طرح‌های مدیریتی باید بر پایه دقت علمی، حفظ تنوع زیستی و رعایت اصل احتیاط باشد تا از نابودی گونه‌های منحصر‌به‌فرد و تخریب میراث طبیعی ایران جلوگیری شود.