امکان ورود ریال به سبد بریکس؛ الزامات ثبات پولی و چالش‌های مقررات داخلی

در راستای تلاش برای کاهش وابستگی به نظام مالی غرب، بحث ورود ریال ایران به سازوکارهای مالی سازمان بریکس مطرح شده است. کارشناسان معتقدند اگرچه زیرساخت‌های فنی برای تسویه با پول‌های ملی وجود دارد، اما تحقق این هدف مستلزم عبور از تنگناهای ساختاری و ایجاد ثبات در ارزش پول ملی است.

جایگزینی سوئیفت با سیستم‌های پرداخت مستقل

کامبیز میرکریمی، نایب رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه، با اشاره به محدودیت‌های دسترسی به شبکه سوئیفت، بر ضرورت تقویت سازوکارهای تأمین مالی تأکید کرد. وی اظهار داشت که عدم اتصال به سوئیفت، علاوه بر افزایش ریسک، هزینه‌های تجاری را نیز به شدت بالا برده است.

یکی از راهکارهای کلیدی در این مسیر، بهره‌گیری از سیستم BRICS Pay است. این سازوکار به دنبال پیاده‌سازی سیستم‌های پرداختی مستقل بر پایه تسویه با ارزهای ملی است. اگرچه ایجاد یک پول واحد بریکس یک چشم‌انداز بلندمدت محسوب می‌شود، اما استفاده از پول‌های ملی برای معاملات فوری، گامی عملی در این جهت است.

"ایجاد یک اتاق متمرکز برای پایاپای و تصفیه حساب، می‌تواند مشکل مازاد یا کسری تجاری دوجانبه میان اعضای بریکس را به کلی مرتفع سازد."

شرایط ورود ریال به سبد ارزهای بریکس

با توجه به تجربه موفق روبل روسیه و یوان چین، امکان معامله با پول‌های ملی در بریکس کاملاً فراهم است. با این حال، برای اینکه ریال ایران نیز به عنوان یک واحد محاسباتی در این سبد قرار گیرد، باید الزامات مشخصی رعایت شود.

عوامل اصلی مؤثر بر این فرآیند عبارتند از:

• ثبات پولی: کنترل نوسانات ارزش ریال در برابر سایر ارزها.
• اعتبارات بین‌المللی: استفاده از ظرفیت‌های بانک توسعه بریکس برای پروژه‌های سرمایه‌گذاری.
• شفافیت نرخ: حذف شکاف میان نرخ رسمی و بازار آزاد.

موانع داخلی؛ فراتر از تحریم‌ها

برخلاف تصور عمومی که تنها تحریم‌ها را عامل اصلی مشکلات تجاری می‌داند، بخشی از چالش‌ها ریشه در مقررات داخلی دارد. وجود نرخ‌های چندگانه ارز و پیچیدگی‌های اداری، باعث شده است که فعالان اقتصادی همچنان به استفاده از ارزهای واسط مانند دلار و یورو تمایل داشته باشند.

در حال حاضر، زیرساخت‌های فنی برای تسویه حساب مستقیم ریال-روبل فراهم است و صادرکنندگان می‌توانند بدون نیاز به حساب خارجی، معاملات خود را نهایی کنند. اما عدم قطعیت ناشی از مداخلات ارزی، مانعی بزرگ در مسیر اعتماد کامل به پول ملی در معاملات بین‌المللی است.

در نهایت، ورود ریال به چرخه مالی بریکس تنها یک تصمیم سیاسی نیست، بلکه نیازمند اصلاحات ساختاری در سیاست‌های ارزی کشور و ایجاد ثبات در ارزش پول ملی است تا بتوان از ظرفیت‌های این سازمان برای کاهش هزینه‌های تجارت استفاده کرد.