رسالت موزه‌های دانشگاهی: ایجاد گفت‌وگو میان نسل‌ها و جوامع گوناگون

موزه‌های دانشگاهی به عنوان پل‌های ارتباطی میان دانش، تاریخ و جامعه، نقشی حیاتی در بازسازی پیوندهای انسانی و تقویت حس تعلق جمعی در جهان امروز ایفا می‌کنند.

رسالت فراتر از حفاظت از میراث

منیر خلقی، رئیس کمیته ملی موزه‌های ایران (ایکوم)، در حاشیه دومین کنفرانس بین‌المللی موزه‌ها در دانشگاه محقق اردبیلی، بر اهمیت استراتژیک این نهادها تأکید کرد. وی تصریح نمود که وظیفه اصلی موزه‌های دانشگاهی تنها در حفظ میراث ملموس و ناملموس خلاصه نمی‌شود، بلکه این مراکز باید بستری برای ایجاد گفت‌وگو میان نسل‌ها و جوامع مختلف باشند.

در دنیایی که تحولات فناوری و تغییرات اجتماعی باعث شکنندگی پیوندهای انسانی شده است، این موزه‌ها می‌توانند با ارائه آموزش‌های عملی و ترویج فرهنگ عمومی، نقش بازسازی پیوندها را بر عهده بگیرند.

استانداردهای جهانی و کد اخلاق موزه‌ها

با توجه به شعار سال ۲۰۲۶ شورای بین‌المللی موزه‌ها با عنوان «موزه‌ها، پیونددهنده جهانیِ گسسته»، رعایت اصول اخلاقی و حرفه‌ای اهمیت دوچندانی یافته است. خلقی در این زمینه به چند محور کلیدی اشاره کرد:

• دسترسی‌پذیری: امکان استفاده از دانش و مجموعه‌ها برای تمامی افراد بدون توجه به سن، جنسیت یا توانایی‌های جسمی.
• حفاظت هوشمند: فراتر رفتن از مرمت فیزیکی و تمرکز بر مستندسازی و انتقال دانش به آینده.
• پژوهش‌محوری: تبدیل موزه‌ها از مخازن صرف اشیاء به مراکز پیشرو در تولید دانش علمی.

هماهنگی با اولویت‌های بین‌المللی یونسکو

برگزاری این کنفرانس با توجه به محورهای انتخاب شده، نشان‌دهنده نگاه آینده‌نگر برگزارکنندگان و هم‌سویی با سیاست‌های کلان فرهنگی یونسکو است. موضوعاتی نظیر تغییرات اقلیمی، عدالت اجتماعی، پایداری محیط‌زیست و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در ارائه محتوا، از جمله دغدغه‌های اصلی این رویداد علمی هستند.

برگزاری این کنفرانس‌ها فرصتی استراتژیک برای تبادل تجربه میان متخصصان و الگویی برای توسعه پایدار و تقویت هویت فرهنگی در سطح کشور محسوب می‌شود.

در نهایت، تداوم این مسیر علمی نیازمند حمایت گسترده نهادهای دانشگاهی و مشارکت فعال جامعه علمی است تا موزه‌های دانشگاهی بتوانند رسالت خود را در قبال نسل‌های آینده به درستی ایفا کنند.