تغییر معماری امنیتی خلیج فارس؛ چرا آمریکا از باب‌المندب عقب‌نشینی می‌کند؟

تحولات اخیر در تنگه باب‌المندب و تغییر رویکرد دولت آمریکا در قبال گروه‌های مسلح یمن، نشان‌دهنده یک چرخش استراتژیک در معماری امنیتی خلیج فارس است. واشنگتن با تمرکز بر مهار ایران و حفاظت از تنگه هرمز، از ورود به درگیری‌های مستقیم در یمن پرهیز می‌کند که این مسئله نگرانی‌های امنیتی عربستان سعودی را برانگیخته است.

تغییر اولویت‌های واشنگتن در باب‌المندب

دونالد ترامپ در اظهاراتی اخیر اعلام کرد که حوثی‌ها تمایلی به درگیری با ایالات متحده ندارند و اجازه عبور کشتی‌ها را می‌دهند. این موضع نشان می‌دهد که واشنگتن در حال حاضر ترجیح می‌دهد از باز شدن جبهه نظامی جدید در یمن خودداری کند. با این حال، تسلط حوثی‌ها بر بخش‌هایی از ساحل دریای سرخ و کنترل شهر بندری المخا، قدرت آن‌ها را در یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان تثبیت کرده است.

بر اساس تحلیل‌ها، تمرکز اصلی ایالات متحده بر تنگه هرمز است؛ زیرا این آبراه برای امنیت انرژی مستقیم آمریکا اهمیت حیاتی دارد. در مقابل، باب‌المندب که مسیر اصلی صادرات انرژی به چین و سایر کشورهای آسیایی است، در اولویت‌های نظامی فعلی واشنگتن قرار ندارد.

فرسودگی تعهدات امنیتی و واکنش ریاض

فرمول قدیمی «امنیت در برابر نفت» که دهه‌ها پایه روابط کشورهای خلیج فارس و آمریکا بود، اکنون با چالش‌های جدی روبروست. عقب‌نشینی تدریجی آمریکا از تضمین‌های امنیتی جامع، باعث شده است تا کشورهای منطقه به دنبال تنوع‌بخشی به شرکای خود باشند.

"عربستان سعودی با تشکیل ائتلاف‌های دفاعی جدید، در تلاش است تا خلأ امنیتی ناشی از تغییر سیاست‌های واشنگتن را پر کند."

ریاض با تقویت توان دفاعی خود و ایجاد ائتلاف‌های منطقه‌ای با کشورهایی نظیر ترکیه و پاکستان، به دنبال ایجاد یک چتر امنیتی چندجانبه است. این حرکت نشان‌دهنده پایان دوران اتکای مطلق به حمایت‌های نظامی یک‌جانبه آمریکا در منطقه است.

پیامدهای اقتصادی و ریسک‌های انرژی جهانی

اختلال همزمان در دو گلوگاه استراتژیک، یعنی تنگه هرمز و باب‌المندب، می‌تواند تهدیدی بی‌سابقه برای اقتصاد جهانی باشد. اگر این دو مسیر تحت فشار قرار گیرند، حدود یک‌چهارم عرضه جهانی نفت و گاز با اختلال مواجه خواهد شد.

این بی‌ثباتی نه تنها قیمت جهانی انرژی را با نوسانات شدید روبرو می‌کند، بلکه اهداف بلندمدت اقتصادی کشورهایی مانند عربستان را نیز با چالش مواجه می‌سازد.

در نهایت، آنچه در خلیج فارس در حال رخ دادن است، گذار از یک نظم تک‌قطبی به یک ساختار امنیتی پیچیده و چندجانبه است. حضور آمریکا در منطقه دیگر به معنای تضمین مطلق امنیت نیست و کشورهای منطقه خود را برای مدیریت بحران‌ها در یک فضای چندقطبی آماده می‌کنند.