جنگ‌های فرسایشی؛ تله‌ای استراتژیک که قدرت‌های بزرگ را به چالش می‌کشد

تحلیل‌های جدید از درگیری‌های مدرن در اوکراین و خاورمیانه نشان می‌دهد که جنگ‌های فرسایشی به ویژگی تعیین‌کننده میدان‌های نبرد امروزی تبدیل شده‌اند. این پدیده که در آن پیروزی‌ها به جای تصمیم‌گیری‌های قاطع، از طریق استقامت و تحلیل هزینه‌ها تعیین می‌شوند، ایالات متحده را با چالش‌های استراتژیک بی‌سابقه‌ای روبرو کرده است.

شکاف‌های بنیادین در ساختار قدرت نظامی

جنگ‌های نوین میان سه شکاف اصلی قرار گرفته‌اند که منجر به طولانی شدن درگیری‌ها می‌گردد. نخستین شکاف، فاصله میان قدرت اسمی یک کشور بر روی کاغذ و توان عملیاتی واقعی آن برای حفظ و استقرار نیروها در میدان است. زمانی که توان تولید و بازتولید مهمات با سرعت مصرف در جنگ همخوانی نداشته باشد، نبرد به یک آزمون استقامت تبدیل می‌شود.

در این میان، تجربه جنگ روسیه و اوکراین نشان داد که تسلط بر خطوط تأمین و کارخانه‌ها، حتی از پیروزی در نبردهای بزرگ نیز مهم‌تر است. روسیه با بهره‌گیری از ذخایر عظیم و همکاری با متحدانی نظیر کره شمالی، تلاش کرد تا با فرسودن توان تعهد سیاسی غرب، برتری خود را حفظ کند.

تأثیر فناوری بر تغییر قواعد بازی

شکاف دوم مربوط به تضاد میان اصول سنتی جنگ و میدان‌های نبرد فناورانه است. در عصر حاضر، حضور پهپادها و سیستم‌های نظارتی مداوم، مانع از ایجاد عنصر غافلگیری شده و تمرکز نیروها را دشوار ساخته است. این موضوع باعث شده تا:

• مانورهای بزرگ نظامی به دلیل شناسایی سریع توسط فناوری، آسیب‌پذیر شوند.
• تکنولوژی‌های جدید مزایای تاکتیکی را به سرعت خنثی کنند.
• جنگ‌های اطلاعاتی بر جنبه‌های فیزیکی میدان نبرد پیشی بگیرند.

ایران نیز با استفاده از استراتژی‌های مبتنی بر پهپادهای ارزان‌قیمت و موشک‌های پرتابی، توانسته است برتری تکنولوژیک و تجهیزات گران‌قیمت دشمنان خود را به چالش بکشد و هزینه‌های عملیاتی آن‌ها را به شدت افزایش دهد.

عدم تطابق اهداف سیاسی و ابزارهای نظامی

سومین شکاف استراتژیک، عدم توانایی ابزارهای نظامی در تحقق اهداف سیاسی بلندپروازانه است. در بسیاری از درگیری‌های فعلی، طرف‌های درگیر به دنبال تغییرات مرزی ساده نیستند، بلکه با اهداف وجودی و غیرقابل مذاکره روبرو هستند. این وضعیت باعث می‌شود که حتی با وجود تسلط نظامی، رسیدن به یک خروجی سیاسی مطلوب غیرممکن به نظر برسد.

"خطر اصلی برای ایالات متحده این نیست که نمی‌تواند جنگ فرسایشی را ببرد، بلکه این است که هنوز بر این فرض سازمان یافته که مجبور به چنین جنگی نخواهد شد."

در نهایت، برای عبور از این بن‌بست، سیاست‌مداران و فرماندهان نظامی باید پذیرند که جنگ‌های آینده لزوماً با سرعت و قاطعیت گذشته حل نخواهند شد و مدیریت هزینه‌های طولانی‌مدت، بخشی جدایی‌ناپذیر از واقعیت‌های جدید است.