سیاست ارزی مطلوب؛ فراتر از کنترل مصنوعی نرخ ارز و تمرکز بر ثبات بازار

سیاست ارزی مطلوب نباید تنها به کنترل مصنوعی قیمت‌ها محدود شود؛ بلکه هدف اصلی باید ایجاد ثبات و کاهش نااطمینانی در بازار باشد تا اقتصاد در برابر فشارهای خارجی تاب‌آوری بیشتری پیدا کند.

ضرورت گذار از سیاست‌های ارزی سنتی

در شرایطی که اقتصاد با چالش‌هایی نظیر تورم مزمن، محدودیت‌های ارزی و نااطمینانی سیاسی دست و پنجه نرم می‌کند، تمرکز بر پایین نگه داشتن نرخ ارز یک خطای استراتژیک محسوب می‌شود. ولی‌الله سیف در تحلیل خود تأکید می‌کند که مسئله اصلی، نرخ ارز نیست، بلکه میزان آسیب‌پذیری ساختاری اقتصاد است.

تجربیات گذشته نشان داده است که فاصله گرفتن نرخ ارز از واقعیت‌های اقتصادی، پیامدهای مخربی به همراه دارد:

• افزایش تقاضای مصنوعی برای ارز
• کاهش عرضه در بازار رسمی
• گسترش شکاف میان نرخ‌های دولتی و بازار آزاد
• تخلیه فشار انباشته در قالب جهش‌های ناگهانی و شدید

نقش بانک مرکزی و مدیریت ذخایر ارزی

برخلاف تصور عمومی، هدف از مدیریت ارزی، رها کردن کامل بازار نیست. بانک مرکزی باید با مداخلات هوشمندانه و هدفمند، مانع از رفتارهای هیجانی و نوسانات غیرعادی شود. در این میان، مدیریت صحیح ذخایر ارزی اهمیت دوچندانی می‌یابد.

«منابع بانک مرکزی نباید صرف سرکوب نرخ ارز شود؛ بلکه این ذخایر باید به عنوان پشتوانه‌ای برای جلوگیری از شوک‌های غیرعادی به کار گرفته شوند.»

همچنین، حذف سیستم چندنرخی ارز برای جلوگیری از ایجاد رانت و فساد در فرآیند تخصیص منابع، یکی از ضرورت‌های اصلی برای اصلاح ساختار اقتصادی است.

هماهنگی سیاست‌های پولی و مالی

یکی از بزرگترین موانع در رسیدن به ثبات ارزی، عدم هماهنگی میان سیاست‌های مختلف است. نمی‌توان با افزایش نقدینگی، رشد پول و ایجاد کسری بودجه، فشار تورمی را بالا برد و در عین حال انتظار داشت بانک مرکزی به تنهایی نرخ ارز را تثبیت کند.

تا زمانی که ریشه‌های پولی و مالی تورم و ناترازی‌های اقتصادی اصلاح نشوند، هرگونه تلاش برای تثبیت سیاست ارزی تنها تا حدی موقتی خواهد بود.

نتیست نهایی

در نهایت، رسیدن به یک اقتصاد پایدار مستلزم آن است که نرخ ارز با واقعیت‌های اقتصادی همسو باشد. سیاست ارزی موفق، سیاستی است که ضمن حفظ ثبات، از ایجاد شکاف‌های قیمتی و رانت‌های اقتصادی جلوگیری کرده و با سیاست‌های پولی و مالی کشور همسو باشد.