بحران جمعیت در ژاپن؛ رکوردشکنی تعداد افراد بالای ۱۰۰ سال و تهدید اقتصاد

بحران جمعیت در ژاپن با ثبت رکورد جدیدی از تعداد افراد بالای ۱۰۰ سال، وارد مرحله پیچیده‌تری شده است. در حالی که طول عمر در این کشور به اوج خود رسیده، کاهش شدید نرخ تولد و کمبود نیروی کار، ساختارهای اقتصادی و اجتماعی این کشور را با چالشی بی‌سابقه مواجه کرده است.

افزایش بی‌سابقه جمعیت سالخورده در ژاپن

طبق گزارش وزارت بهداشت، کار و رفاه ژاپن، تعداد افراد بالای ۱۰۰ سال در سال جاری به ۱۰۷,۶۷۷ نفر رسیده است. این رقم نشان‌دهنده افزایش ۷,۹۱۴ نفره نسبت به سال گذشته و پنجاه و ششمین افزایش متوالی سالانه است. نکته قابل توجه این است که تقریباً ۸۸ درصد از این جمعیت را زنان تشکیل می‌دهند.

وزیر بهداشت ژاپن، کنچیرو اوئنو، با اشاره به پیشرفت‌های تکنولوژی پزشکی و سبک زندگی سالم، از افزایش طول عمر ابراز خوشحالی کرد؛ اما کارشناسان هشدار می‌دهند که این موفقیت بیولوژیک، با یک بحران جمعیتی عمیق همراه شده است.

تضاد میان طول عمر و نرخ پایین تولد

ژاپن با یکی از پیرترین جمعیت‌های جهان دست و پنجه نرم می‌کند. در حال حاضر از هر ۱۰ نفر، تقریباً ۳ نفر بالای ۶۵ سال سن دارند. این در حالی است که نرخ باروری کل در این کشور به رقم بی‌سابقه ۱.۱۴ در سال ۲۰۲۵ سقوط کرده است. برای حفظ ثبات جمعیت بدون نیاز به مهاجرت، این نرخ باید حدود ۲.۱ باشد.

عوامل متعددی از جمله عدم امنیت شغلی، کاهش دستمزدها و دشواری‌های مدیریت کار و خانواده برای زنان، از جمله دلایل اصلی کاهش تمایل به ازدواج و فرزندآوری در میان نسل‌های جوان‌تر است.

پیامدهای اقتصادی و کمبود نیروی کار

کاهش جمعیت فعال مستقیماً بر اقتصاد ژاپن تأثیر می‌گذارد. با افزایش تعداد بازنشستگان، فشار بر سیستم‌های حقوق بازنشستگی، مراقبت‌های بهداشتی و خدمات اجتماعی به شدت افزایش می‌یابد، در حالی که تعداد کارگران و مالیات‌دهندگان در حال کاهش است.

کمبود نیروی کار در بخش‌های حیاتی نظیر:

• کشاورزی و صنایع غذایی
• ساخت‌وساز و زیرساخت‌ها
• حمل‌ونقل و خدمات درمانی

این کمبودها به‌ویژه در مناطق روستایی که جوانان به سمت شهرها مهاجرت کرده‌اند، بسیار شدیدتر است. اگرچه افزایش مهاجران می‌تواند بخشی از این خلاء را پر کند، اما موضوع پذیرش مهاجران همچنان در فضای سیاسی ژاپن بحث‌برانگیز باقی مانده است.

نتیجه‌گیری

رکورد جدید تعداد افراد بالای ۱۰۰ سال در ژاپن، همزمان که نشان از موفقیت در سلامت عمومی دارد، زنگ خطری برای پایداری اقتصادی این کشور است. مقابله با این بحران جمعیت در ژاپن نیازمند راهکارهای ساختاری در زمینه‌های حمایتی از خانواده و بازنگری در سیاست‌های بازار کار است تا تعادل میان نسل‌ها حفظ شود.