بحران مسکن معلولان؛ چرا ۲۵ هزار واحد تحویلی کافی نیست؟

بحران مسکن معلولان و خانوارهای کم‌برخوردار در ایران، فراتر از آمارهای مربوط به تعداد واحدهای ساخته‌شده است؛ چرا که شکاف میان عرضه و نیاز واقعی همچنان بسیار گسترده باقی مانده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد با وجود واگذاری ۲۵ هزار واحد مسکونی طی دو سال گذشته، همچنان حدود ۱۶۰ هزار مددجو در صف انتظار قرار دارند که این نشان‌دهنده نیاز مبرم به بازنگری در سیاست‌های حمایتی است.

شکاف عمیق میان عرضه و نیاز در حوزه مسکن

رئیس سازمان بهزیستی کشور اعلام کرده است که طی دو سال اخیر، میانگین ۱۲ هزار و ۵۰۰ واحد مسکن سالانه به جامعه هدف تحویل داده شده است. با این حال، این رقم در برابر حجم عظیم نیاز موجود، بسیار ناچیز به نظر می‌رسد.

مسئله اصلی تنها کمبود تعداد واحد نیست؛ بلکه چالش‌های زیر نیز بر این بحران می‌افزایند:

• عدم توانایی مالی خانوارهای کم‌درآمد برای پرداخت اقساط و آورده اولیه.
• عدم مناسب‌سازی فیزیکی واحدها برای تردد و زندگی راحت افراد دارای معلولیت.
• محدودیت‌های دسترسی به خدمات شهری در پروژه‌های جدید.

الگوهای موفق بین‌المللی در حمایت از گروه‌های خاص

تجربه کشورهای همسایه نشان می‌دهد که مدیریت مسکن معلولان نیازمند سازوکارهای متنوع و فراتر از ساخت‌وساز است. در ادامه نگاهی به این الگوها می‌اندازیم:

سه راهکار استراتژیک برای عبور از بحران

کارشناکان برای بهبود وضعیت مسکن معلولان و مددجویان بهزیستی، سه مسیر اصلاحی را پیشنهاد می‌کنند:

۱. ایجاد سهمیه ثابت در پروژه‌های ملی

الزام قانونی برای اختصاص درصدی مشخص از تمام پروژه‌های مسکن اجتماعی به افراد دارای معلولیت، مشابه الگوی ترکیه.

۲. بازنگری در مدل‌های مالی

جایگزینی وام‌های صرف به مدل‌های ترکیبی شامل کمک بلاعوض، زمین دولتی و وام‌های بسیار بلندمدت با اقساط متناسب با درآمد.

۳. تغییر پارادایم از ساخت به تأمین

به جای تمرکز صرف بر ساخت واحد جدید، دولت باید سبد حمایتی شامل خرید واحدهای آماده، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و پرداخت اجاره‌بهای حمایتی را در دستور کار قرار دهد.

در نهایت، حل چالش مسکن معلولان نیازمند نگاهی جامع است که علاوه بر افزایش تعداد واحدها، به مناسب‌سازی فیزیکی و توان مالی مددجویان نیز توجه ویژه‌ای داشته باشد.