وضعیت بحرانی منابع آبی؛ خالی ماندن ۵۲ درصد از مخازن سدهای کشور

با نزدیک شدن به پایان سال آبی ۱۴۰۴-۴۰۵، گزارش‌ها از وضعیت منابع آبی نشان می‌دهد که اگرچه بهبود نسبی بارش‌ها باعث کاهش تنش آبی برای ۳۰ میلیون نفر شده است، اما توزیع نامتوازن بارندگی‌ها همچنان بخش بزرگی از کشور را با بحران خشکسالی مواجه کرده است.

تحلیل وضعیت بارش‌ها و ذخایر سدها

میانگین بارندگی در سطح کشور به ۲۳۴ میلی‌متر رسیده است که با توجه به میانگین ۵۷ ساله، وضعیتی در مرز نرمال قرار دارد. با این حال، وضعیت ذخایر سدها نگران‌کننده است؛ چرا که حدود ۴۸ درصد از مخازن کشور پر هستند و بیش از نیمی از حجم کل سدها خالی مانده است.

در حالی که برخی مناطق مانند خوزستان، بوشهر و هرمزگان شرایط مطلوبی داشته‌اند، استان‌های مرکزی از جمله تهران، اصفهان، یزد و خراسان رضوی با کمبود شدید منابع دست و پنجه نرم می‌کنند. وضعیت سد‌های دوستی و طرق در خراسان رضوی به شدت بحرانی است و نزدیک به ۹۰ درصد آن‌ها خالی هستند.

چالش پدیده ال‌نینو و آینده منابع آبی

کارشناسان بر این باورند که احتمال وقوع پدیده ال‌نینو در سال آبی جدید حدود ۴۴ درصد است. با این حال، وقوع این پدیده لزوماً به معنای بارش‌های گسترده و ماندگار نیست. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که افزایش دمای هوا در پاییز و زمستان ممکن است باعث شود بارش‌ها بیشتر به صورت روان‌آب‌های سطحی باشند تا ذخایر زیرزمینی.

«نباید با وعده‌های غیرواقعی، مردم را امیدوار کرد؛ اگر بارش‌های پاییزی و زمستانی مطلوب نباشد، با بحران جدی مواجه خواهیم شد و مدیریت مصرف آب الزامی است.»

فشار ناشی از مصرف بالا در مناطق پرجمعیت، علاوه بر کم‌آبی، باعث افزایش سرعت فرونشست زمین در سفره‌های زیرزمینی شده است. در حال حاضر، ۳۵ میلیون نفر در ۱۲ استان همچنان در معرض تنش آبی قرار دارند که نیازمند مدیریت دقیق و صرفه‌جویی در مصرف است.

نتیجه‌گیری نهایی

در مجموع، اگرچه سال آبی جاری نسبت به سال‌های گذشته بهبود یافته، اما عدم توازن در توزیع بارش‌ها و خالی بودن بخش بزرگی از مخازن سدها، همچنان بحران آب را در بسیاری از استان‌ها به یک مسئله حیاتی تبدیل کرده است.