تخت‌جمشید خط قرمز است؛ بازنگری در حریم حفاظتی اثر جهانی ایران

بازنگری در حریم تخت‌جمشید؛ پاسخ به دغدغه‌های کارشناسی

علی دارابی، قائم‌مقام وزیر و معاون میراث‌فرهنگی کشور، در جریان بررسی موضوع حریم درجه دو تخت‌جمشید در شورای عالی شهرسازی و معماری، اعلام کرد که تشکیل این جلسه با هدف پاسخگویی به نگرانی‌های رسانه‌ها، فعالان میراث‌فرهنگی و جوامع محلی انجام شده است. وی تصریح کرد که مسئولان نسبت به صداهای کارشناسی بی‌تفاوت نیستند و بازنگری در تصمیمات، در صورت وجود ضرورت‌های حفاظتی، امری مسبوق به سابقه است.

دارابی با اشاره به تجربیات پیشین، مانند بازنگری در پرونده باغ جهانی بهشهر، خاطرنشان کرد که اصلاح مسیرهای تصمیم‌گیری برای تضمین سلامت آثار تاریخی، بخشی از رویکرد وزارت میراث‌فرهنگی است.

توسعه گردشگری پایدار در محدوده پیرامونی

یکی از محورهای اصلی بحث در شورای عالی، نحوه مدیریت محدوده حدود ۱۷۰ هکتاری پیرامون این اثر جهانی بوده است. معاون میراث‌فرهنگی با تأکید بر جایگاه تخت‌جمشید در فهرست یونسکو، افزود که هدف از مدیریت این محدوده، ایجاد زیرساخت‌های متناسب با نیازهای گردشگری است.

برنامه وزارت میراث‌فرهنگی در این منطقه شامل موارد زیر است:

• استفاده از ظرفیت‌های روستایی در قالب شعار «هر روستا یک بوم‌گردی»
• ایجاد اقامتگاه‌های بوم‌گردی متناسب با بافت تاریخی
• توسعه زیرساخت‌های گردشگری در چارچوب ضوابط حفاظتی

رد شایعات مربوط به توسعه شهرنشینی

در پاسخ به نگرانی برخی فعالان درباره الحاق روستای مهدیه به محدوده شهری و احتمال گسترش شهرنشینی به سمت تخت‌جمشید، دارابی اعلام کرد که در طرح‌های مورد بررسی، هیچ‌گونه رویکردی برای توسعه شهرنشینی به سمت اثر وجود ندارد. وی تأکید کرد که مسئله اصلی، پیش‌بینی سازوکارهای حفاظتی در همان مراحل ابتدایی طراحی است.

"در حریم درجه یک هیچ فعالیتی مجاز نیست و در حریم درجه دو نیز ضوابط سختگیرانه‌ای برای ارتفاع و نوع ساخت‌وساز اعمال می‌شود؛ ساخت برج یا هتل‌های بلندمرتبه در این محدوده اصلاً مطرح نیست."

ضوابط ساخت‌وساز در حریم اثر

معاون میراث‌فرهنگی در تبیین دقیق‌تر سیاست‌ها افزود که تمرکز بر ایجاد تأسیسات مرتبط با گردشگری است، نه ساخت‌وسازهای غیرمرتبط و ناهمگون با محیط تاریخی. وی تصریح کرد که تمامی ملاحظات حفاظتی و میراثی باید پیش از نهایی شدن طرح‌ها در مرحله دوم بررسی، به دقت لحاظ شوند.

در نهایت، رویکرد وزارت میراث‌فرهنگی بر ایجاد تعادل میان صیانت از میراث جهانی و توسعه اقتصادی منطقه استوار است؛ به گونه‌ای که گردشگری نه تنها با حفاظت از تخت‌جمشید در تضاد نباشد، بلکه ابزاری برای معرفی شایسته این میراث جهانی باشد.