خلع سلاح شبه‌نظامیان عراق؛ تعهد الزیدی برای بازگشت به ثبات تا سال ۲۰۲۷

تلاش نخست‌وزیر عراق برای مهار نیروهای مسلح غیردولتی

علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در اقدامی بلندپروازانه اعلام کرد که دولت وی متعهد است تا ژوئن سال ۲۰۲۷ تمامی شبه‌نظامیان مسلح در این کشور را به طور کامل خلع سلاح کند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ می‌شود که عراق در میان تنش‌های شدید میان ایالات متحده و ایران، سعی دارد موازنه پیچیده امنیتی و اقتصادی خود را حفظ نماید.

جدول زمانی و مراحل اجرای طرح خلع سلاح

بر اساس طرح ارائه شده، فرآیند خلع سلاح شامل مراحل مشخصی است که با یک دوره آرام‌سازی آغاز می‌شود. الزیدی اعلام کرد که در مرحله نخست، یک دوره ۹۰ روزه برقرار خواهد شد که طی آن هیچ‌گونه حمله‌ای از سوی شبه‌نظامیان یا نیروهای آمریکایی انجام نخواهد گرفت.

پس از گذشت این دوره، فرآیند تحویل سلاح آغاز شده و هدف نهایی، پایان یافتن فعالیت‌های مستقل گروه‌های مسلح تا تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ است. نخست‌وزیر تاکید کرد که هدف اصلی، تبدیل این گروه‌ها به نیروهای ادغام شده در ساختار رسمی بسیج مردمی (حشد الشعبی) است تا دیگر به عنوان موجودیت‌های مستقل عمل نکنند.

جزئیات برنامه زمانی خلع سلاح:

• مرحله اول: دوره ۹۰ روزه آتش‌بس و توقف حملات
• مرحله دوم: آغاز فرآیند تحویل تسلیحات به دولت
• مرحله نهایی: تکمیل فرآیند تا ژوئن ۲۰۲۷

چالش‌های اقتصادی و فشارهای ژئوپلیتیک

عراق علاوه بر بحران امنیتی، با چالش‌های اقتصادی بی‌سابقه‌ای نیز روبروست. الزیدی خاطرنشان کرد که در پی درگیری‌های منطقه‌ای و اختلال در تردد از تنگه هرمز، این کشور با کاهش شدید درآمدها مواجه شده است.

نخست‌وزیر عراق برای جبران این خسارات، بر توسعه زیرساخت‌های جدید از جمله ساخت خطوط لوله برای عبور نفت از خلیج فارس به سمت اروپا تأکید دارد. با این حال، موفقیت این برنامه‌ها به شدت به توانایی دولت در مدیریت فشار ایالات متحده و حفظ ثبات در برابر نفوذ گروه‌های مسلح وابسته به ایران بستگی دارد.

موانع پیش روی دولت در مسیر ثبات

"این موضوع برای من، در کنار مسئله فساد، یک مسئله حیثیتی است. دیگران در برابر فشارها عقب‌نشینی کردند، اما من از این مسیر باز نخواهم گشت."

تحلیلگران هشدار می‌دهند که اجرای این جدول زمانی در میانه جنگ میان ایران و آمریکا بسیار دشوار است. گروه‌هایی که در ساختار سیاسی و اقتصادی عراق ریشه دوانده‌اند، مقاومت شدیدی در برابر خلع سلاح نشان می‌دهند. این گروه‌ها معتقدند تا زمانی که حضور نیروهای خارجی در منطقه ادامه دارد، حق حمل سلاح را دارند.

در نهایت، موفقیت طرح الزیدی مستلزم دستیابی به یک توافق سیاسی و امنیتی گسترده در منطقه است. بدون ایجاد ثبات میان قدرت‌های منطقه‌ای، تلاش برای مهار شبه‌نظامیان و بازسازی اقتصاد عراق با چالش‌های بسیار بزرگی روبرو خواهد بود.