جهش بی‌سابقه نرخ اجاره نفتکش‌ها در تنگه هرمز به ۱.۱ میلیون دلار در روز

بحران‌های ژئوپلیتیک در منطقه، به‌ویژه تنش‌های مربوط به تنگه هرمز، اکنون خود را در قالب جهشی بی‌سابقه در هزینه‌های لجستیک دریایی نشان داده است. در حالی که تمرکز سیاسی بر ناوهای جنگی است، صنعت کشتیرانی با پرسشی حیاتی روبروست: آیا ناوگان کافی برای جابجایی نفت در این شرایط پرریسک وجود دارد؟

جهش ۱۲ برابری در نرخ اجاره ابرنفتکش‌ها

بزرگ‌ترین نفتکش‌های جهان که با نام VLCC شناخته می‌شوند، شاهد بازگشت به دوران طلایی و سودآوری خیره‌کننده هستند. نرخ روزانه اجاره یک نفتکش برای مسیر استراتژیک خلیج فارس به آسیا، تنها در مدت کوتاهی با رشدی ۱۲ برابری، به رکورد ۱.۱ میلیون دلار رسیده است.

این وضعیت در مقایسه با ابتدای سال جاری که نرخ ۱۰۰ هزار دلار نیز عالی تلقی می‌شد، تغییری بنیادین در ساختار بازار محسوب می‌شود. حتی کارگزاران باتجربه بازار نیز این تحولات را بی‌سابقه توصیف کرده‌اند.

چرا هزینه‌های حمل نفت در تنگه هرمز سرسام‌آور شد؟

افزایش هزینه‌ها تنها ناشی از ریسک عبور از تنگه هرمز نیست؛ بلکه ترکیبی از عوامل ساختاری و تغییر در الگوهای مصرف جهانی است. یکی از مهم‌ترین عوامل، افزایش هزینه هر بشکه نفت است که از حدود ۲ دلار در سال گذشته، اکنون به بیش از ۲۲ دلار رسیده است.

عوامل کلیدی بحران ظرفیت:

• کمبود سرمایه‌گذاری: سال‌ها پیش‌بینی اشتباه درباره اوج تقاضا، باعث کاهش سفارش کشتی‌های جدید شد.
• تأثیر پاندمی: بحران کرونا باعث توقف سفارش‌های جدید و پیر شدن ناوگان جهانی شد.
• دوپارگی ناوگان: تشکیل «ناوگان تاریک» برای کشورهای تحت تحریم، ظرفیت در دسترس برای تجارت شفاف را کاهش داده است.
• تغییر مسیرهای تجاری: خرید نفت از مناطق دورتر (مانند آمریکا به جای خلیج فارس توسط ژاپن) زمان درگیری کشتی‌ها را افزایش داده است.

آینده بازار؛ رونق موقت یا واقعیت جدید؟

با وجود اینکه سفارش‌های جدید کشتی‌سازی در حال افزایش است، اما این کشتی‌ها تازه از سال‌های ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ وارد بازار خواهند شد. در میان این فاصله، مالکان نفتکش از سودهای کلان بهره‌مند می‌شوند، اما پالایشگاه‌ها با هزینه‌های سنگین مواجه‌اند.

"محیط فعلی بازار احتمالاً وضعیت عادی جدید نخواهد بود، اما نگرانی‌های امنیت انرژی می‌تواند این نرخ‌ها را برای مدتی طولانی‌تر بالا نگه دارد."

در نهایت، اگرچه ورود کشتی‌های جدید در آینده می‌تواند عرضه را افزایش دهد، اما تا آن زمان، هزینه‌های سنگین لجستیک دریایی، فشار اقتصادی قابل‌توجهی بر زنجیره تأمین انرژی جهانی وارد خواهد کرد.