بحران وجودی سازمان ملل؛ بن‌بست در شورای امنیت و چالش‌های بودجه‌ای

در حالی که رهبران جهان برای هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک گرد هم آمده‌اند، کارشناسان هشدار می‌دهند که این نهاد بین‌المللی با یک بحران وجودی در حوزه‌های مالی، اعتبار و بن‌بست‌های سیاسی در شورای امنیت روبروست.

بن‌بست در شورای امنیت و چالش حق وتو

یکی از اصلی‌ترین موانع در مسیر تصمیم‌گیری‌های جهانی، استفاده ابزاری از حق وتو توسط قدرت‌های بزرگ است. این اقدام باعث شده تا سازمان ملل در مواجهه با درگیری‌های خونین، از جمله جنگ در اوکراین و بحران انسانی در غزه، فاقد قدرت اجرایی واقعی باشد.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در سخنرانی اخیر خود تأکید کرد که سوءاستفاده از حق وتو، صلح جهانی را دورتر از دسترس قرار داده و قدرت سازمان ملل را تضعیف می‌کند. در همین راستا، گزارش‌ها نشان می‌دهند که میزان تلفات غیرنظامیان در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶ از کل سال ۲۰۲۵ فراتر رفته است.

"سوءاستفاده از حق وتو در سازمان ملل، جهان را تضعیف کرده و مسیر صلح را دشوارتر می‌سازد."

تلاش برای بازسازی اعتبار و مکانیسم‌های جدید

با توجه به ناتوانی شورای امنیت در تصویب قطعنامه‌های الزام‌آور، برخی کشورها به دنبال استفاده از سازوکارهای تاریخی برای کاهش اثرات وتو هستند. از جمله این موارد می‌توان به قطعنامه سال ۱۹۵۰ اشاره کرد که به مجمع عمومی اجازه می‌دهد درباره موضوعاتی که در شورای امنیت با وتو متوقف شده‌اند، بحث و تبادل نظر کند.

جدول زیر نشان‌دهنده چالش‌های کلیدی پیش روی سازمان ملل است:

آینده سازمان ملل و جستجوی رهبری جدید

با نزدیک شدن به پایان دوره آنتونیو گوترش، بحث درباره انتخاب دبیرکل جدید سازمان ملل شدت گرفته است. کاندیداهای بعدی باید بتوانند میان نیاز به فعالیت‌های دیپلماتیک گسترده و محدودیت‌های شدید بودجه‌ای، تعادل برقرار کنند.

در حالی که چین به دنبال تقویت چندجانبه‌گرایی از طریق گروه‌هایی مانند بریکس است، دولت آمریکا نیز رویکردهای متفاوتی را در پیش گرفته که می‌تواند نقش سازمان ملل را در مدیریت بحران‌های جهانی بیش از پیش تغییر دهد.

در نهایت، بقای سازمان ملل متحد به توانایی آن در اصلاح ساختارهای قدرت و بازگرداندن پاسخگویی به اعضای دائمی شورای امنیت بستگی دارد تا از تبدیل شدن به یک نهاد صرفاً تشریفاتی جلوگیری شود.