فوک خزری در خطر؛ افزایش تلفات این پستاندار در دریای خزر

افزایش بی‌سابقه تلفات فوک خزری در سواحل مازندران، زنگ خطر جدی را برای سلامت اکوسیستم دریای خزر به صدا درآورده است. گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد که این پستاندار شاخص دریایی با مجموعه‌ای از تهدیدات محیط‌زیستی جبران‌ناپذیر روبروست که بقای آن را با مخاطره جدی مواجه کرده است.

آمار تکان‌دهنده از کاهش جمعیت فوک خزری

روح‌الله اسماعیلی، معاون محیط زیست طبیعی مازندران، با ارائه آماری از وضعیت بحرانی این گونه، اعلام کرد که از ابتدای فروردین‌ماه سال جاری تاکنون، ۳۱ مورد تلفات فوک خزری در منطقه ثبت شده است. این رقم در مقایسه با سال گذشته که ۵۱ قلاده تلف شده بودند، نشان‌دهنده روند نگران‌کننده کاهش جمعیت است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که تلفات در بازه زمانی مشابه در سال گذشته، ۳۶ مورد بوده است؛ بنابراین روند فعلی نشان از تشدید فشارها بر این گونه در سال جاری دارد.

عوامل اصلی تهدید زیست‌بوم دریای خزر

کاهش جمعیت فوک خزری تنها یک مسئله زیست‌شناسی ساده نیست، بلکه بازتابی از وضعیت سلامت کل دریای خزر است. عوامل متعددی عامل اصلی این فاجعه زیست‌محیطی شناخته می‌شوند:

• آلودگی‌های صنعتی: ورود مواد شیمیایی و پساب‌ها به آب دریا.
• تجهیزات صیادی: گرفتار شدن پستانداران در تورهای ماهیگیری.
• تغییرات اقلیمی: اثرات ناشی از گرمایش زمین و تغییر در دمای آب.
• بحران غذایی: کاهش منابع غذایی در دسترس این گونه به دلیل تغییرات زنجیره غذایی.
• بیماری‌ها: شیوع بیماری‌های ویروسی در جمعیت‌های باقی‌مانده.

برنامه‌های حفاظتی و همکاری‌های بین‌المللی

با توجه به اینکه دریای خزر یک پهنه آبی مشترک میان چندین کشور است، متخصصان بر ضرورت ایجاد عزم مشترک و همکاری‌های بین‌المللی میان کشورهای ساحلی برای مهار این تهدیدات تأکید دارند.

«حفاظت از فوک خزری نباید به اقدامات مقطعی محدود شود؛ ما نیازمند یک استراتژی جامع و همزمان برای مقابله با تهدیدات مختلف هستیم.»

در همین راستا، سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری دانشگاه تربیت مدرس، برنامه اقدام ملی حفاظت از فوک خزری را تدوین کرده است. همچنین دبیرخانه ملی حفاظت از این گونه در سال ۱۴۰۴ در دانشگاه تربیت مدرس مستقر شده تا هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و اجرای برنامه‌های حفاظتی را تسهیل کند.

در نهایت، بقای فوک خزری به شدت به مدیریت صحیح آلودگی‌ها و تغییر در روش‌های صیادی وابسته است. حفاظت از این پستاندار، در واقع گامی حیاتی برای حفظ تعادل اکولوژیک و سلامت کل دریای خزر محسوب می‌شود.