فولاد سبز در اولویت اتحادیه اروپا؛ چالش‌های جدید صادرات فولاد ایران

تغییر پارادایم در تجارت جهانی: اتحادیه اروپا با هدف حمایت از صنایع داخلی و کاهش آلایندگی، در حال گذار از سیاست‌های تعرفه‌ای به سمت تضمین بازار برای محصولات کم‌کربن است.

بر اساس طرح پیشنهادی کمیسیون اروپا در قالب «قانون شتاب‌دهنده صنعتی»، بخشی از خریدهای دولتی و پروژه‌های عمومی این بلوک باید به محصولات با استاندارد زیست‌محیطی بالا اختصاص یابد. این تصمیم که می‌تواند قواعد رقابت در بازار جهانی فولاد سبز را بازتعریف کند، مستقیماً بر زنجیره تأمین مواد اولیه در جهان تأثیر خواهد گذاشت.

تغییر استراتژی بروکسل: از دیوار تعرفه تا تضمین تقاضا

تا پیش از این، حمایت اروپا از صنایع خود عمدتاً از طریق عوارض ضددامپینگ و سهمیه‌های واردات صورت می‌گرفت. اما اکنون تمرکز بر استفاده از قدرت خرید عظیم دولت‌هاست. در اتحادیه اروپا، بیش از ۲۵۰ هزار نهاد عمومی سالانه حدود دو هزار میلیارد یورو کالا و خدمات خریداری می‌کنند که این رقم معادل ۱۴ درصد از تولید ناخالص داخلی این بلوک است.

با اختصاص حداقل ۲۵ درصد از این بازار به فولاد سبز، تقاضایی عظیم و تضمین‌شده برای محصولات کم‌کربن ایجاد خواهد شد. این اقدام به تولیدکنندگانی که هزینه‌های سنگین گذار به فناوری‌های پاک (مانند احیای مستقیم با هیدروژن) را می‌پردازند، اطمینان خاطر می‌دهد.

تفاوت در قوانین: فولاد در برابر آلومینیوم

نکته قابل توجه در متن این قانون، تفاوت میان محصولات استراتژیک است. در حالی که برای فولاد تنها الزام استفاده از محصولات کم‌کربن مطرح شده، اما برای آلومینیوم شرایط سخت‌گیرانه‌تر است:

این تفاوت می‌تواند در جریان مذاکرات میان دولت‌های عضو و پارلمان اروپا تغییر کند، چرا که فولادسازان اروپایی به دنبال افزودن شرط «ساخت اروپا» برای فولاد نیز هستند.

چالش‌های پیش روی فولاد ایران در بازار جدید

برای صنایع فولاد کشور، این تحول به معنای تقسیم شدن بازار جهانی به دو بخش «ارزان و پرکربن» و «بهای بالا و کم‌کربن» است. اگرچه ایران به دلیل استفاده از آهن اسفنجی و گاز طبیعی پتانسیل تولید محصولات با کربن کمتر را دارد، اما بدون زیرساخت‌های لازم، این مزیت فنی عملاً بی‌اثر خواهد بود.

"بدون داشتن سامانه‌های معتبر گزارش‌دهی کربن و گواهی‌های قابل‌راستی‌آزمایی، فولاد ایران حتی اگر واقعاً کم‌کربن باشد، در بازارهای استاندارد جهانی با قیمت محصولات پرآلاینده معامله خواهد شد."

بنابراین، ایجاد سامانه ملی سنجش انتشار و توسعه تولید برق تجدیدپذیر، تنها راه عبور از موانع تجاری جدید و ورود به زنجیره تأمین سبز اروپا محسوب می‌شود.

نتیجه‌گیری: عصر جدید رقابت صنعتی

در نهایت، سیاست جدید اروپا نشان می‌دهد که رقابت در آینده تنها بر سر قیمت و کیفیت نخواهد بود. برنده اصلی در بازارهای جهانی، تولیدکننده‌ای خواهد بود که بتواند علاوه بر محصول باکیفیت، سند منشأ انرژی و گزارش دقیق میزان انتشار کربن خود را نیز ارائه دهد.