داستان‌های موازی؛ بازخوانی مفهوم چشم‌چرانی و تروما در فیلم جدید اصغر فرهادی

فیلم «داستان‌های موازی»، جدیدترین اثر کارگردان مطرح ایرانی، اصغر فرهادی، با نگاهی عمیق به مفاهیم روان‌شناختی و فلسفی، تجربه‌ای متفاوت از مفهوم تماشا و خلق هنری را در فضای پاریس رقم می‌زند.

واکاوی مفهوم چشم‌چرانی در سینمای فرهادی

در نقد اختصاصی پویا عاقلی‌زاده، منتقد سینما، مفهوم «چشم‌چرانی» از یک میل ساده فردی فراتر رفته و به مسئله‌ی بنیادی تماشا و مرز میان خالق و مخلوق پیوند می‌خورد. اصغر فرهادی در این اثر، برخلاف نمونه‌های کلاسیک سینمایی، این مفهوم را در کالبد یک نویسنده (ایزابل هوپر) بازتعریف می‌کند.

نویسنده در این فیلم، نه یک تماشاگر ساده، بلکه موجودی است که با دید زدن جهان، به دنبال استخراج محتوا برای خلق آثار خود است. این فرآیند، پیوندی میان واقعیت و خیال ایجاد می‌کند که در آن، مرز میان نویسنده و شخصیت‌های داستان به‌شدت کمرنگ می‌شود.

تقابل دو جهان: روشن و تاریک

ساختار فیلم یادآور تقسیم‌بندی‌های فلسفی است که میان دو گروه از ساکنان تقسیم می‌شود:

• جهان روشن: توده‌های مردم که در جریان زندگی روزمره هستند.
• جهان تاریک: کسانی که با نگاهی کنجکاو و از طریق ابزارهایی چون تلسکوپ، جهان را تماشا و از آن قصه می‌سازند.

فیلم نشان می‌دهد که حتی کسانی که در جایگاه قدرت یا «نشان‌داران» قرار دارند، نیز نمی‌توانند از تروماها و زخم‌های روانی خود رها باشند. تقابل این دو جهان در صحنه‌هایی همچون دیدار شخصیت‌های خیالی با واقعیت، به اوج خود می‌رسد.

تحلیل فنی و ساختار روایی «داستان‌های موازی»

از منظر فنی، تدوین اثر توسط هایده صفی یاری، یکی از نقاط قوت برجسته فیلم محسوب می‌شود که توانسته دیالکتیک میان خیال و واقعیت را به‌خوبی منتقل کند.

"اگر واقعی نیست، پس چرا از گفتنش ناراحت شدید؟"

این دیالوگ، نشان‌دهنده چالش اصلی خالق در مواجهه با دنیای واقعی است. با این حال، نقدها بر بخش‌هایی از فیلم نیز متمرکز است:

نتیجه‌گیری: قمار هنری اصغر فرهادی

در نهایت، «داستان‌های موازی» محصول جسارت هنری اصغر فرهادی است. اگرچه پیچیدگی ساختار روایی ممکن است بخشی از مخاطبان سنتی او را دور کند، اما این فیلم نشان می‌دهد که فرهادی همچنان در مسیر جستجوی فرم‌های نوین و تعمق در لایه‌های پنهان شخصیت‌های انسانی گام برمی‌دارد.