مجمع عمومی سازمان ملل؛ دیپلماسی در میان آتش تنش‌های ایران و آمریکا

پنجمین روز برگزاری نشست‌های مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، در حالی آغاز می‌شود که سایه جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل با ایران، بر تمامی گفتگوهای دیپلماتیک حاکم است. در حالی که رهبران جهان برای بحث درباره مسائل حیاتی از جمله تغییرات اقلیمی و امنیت منطقه‌ای گرد هم آمده‌اند، فشارها برای دستیابی به یک گشایش دیپلماتیک در بحران‌های جاری به شدت افزایش یافته است.

دیپلماسی در سایه تنش‌های میان ایران و آمریکا

در حاشیه نشست‌های مجمع عمومی سازمان ملل، فعالیت‌های دیپلماتیک فشرده‌ای برای کاهش تنش‌ها میان واشینگتن و تهران در جریان است. گزارش‌ها حاکی از آن است که فرستادگان ویژه ایالات متحده، استیو ویتکوف و جرد کوشنر، با عباس آرآقچی، وزیر امور خارجه ایران، دیداری انجام داده‌اند تا شرایط جدید تهران برای پایان دادن به درگیری‌ها را بررسی کنند.

اگرچه ترامپ این ملاقات را بسیار «سازنده» توصیف کرده است، اما تحلیلگران بر این باورند که دستیابی به یک توافق قطعی در این هفته بعید به نظر می‌رسد. با این حال، این رایزنی‌ها می‌تواند بستری برای ایجاد اعتماد جهت بازگشت به مسیر دیپلماسی فراهم کند.

"من نسبت به ظهور یک توافق پیش‌رونده در این هفته تردید دارم، اما مجموعه‌ای از تفاهم‌ها می‌تواند اعتماد لازم برای دیپلماسی مجدد را ایجاد کند."
— سانام وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه در چت‌هام هاوس

سخنرانی‌های کلیدی و مواضع رهبران جهان

برنامه روز جاری شامل سخنرانی‌های مهمی از سوی رهبران کشورهای منطقه است که می‌توانند مسیر تحولات سیاسی را تغییر دهند:

• نواف سلام (نخست‌وزیر لبنان): درخواست برای تداوم حضور بین‌المللی در جنوب لبنان.
• علی فالح الزیدی (نخست‌وزیر عراق): بحث درباره خلع سلاح گروه‌های مسلح تا سال ۲۰۲۷.
• شهباز شریف (نخست‌وزیر پاکستان): نقش میانجی‌گری پاکستان در تنش‌های منطقه‌ای.

پیش از این نیز، مسعود پزکیان، رئیس‌جمهور ایران، در سخنرانی خود با تأکید بر حق دفاعی کشور، اعلام کرد که فناوری هسته‌ای ایران صرفاً برای اهداف صلح‌آمیز مانند درمان و امنیت غذایی توسعه می‌یابد و تأکید کرد که ایران هرگز در برابر فشارها تسلیم نخواهد شد.

بحران اعتبار در سازمان ملل متحد

همزمان با برگزاری این نشست، کارشناسان نسبت به وضعیت سازمان ملل متحد هشدار می‌دهند. قدرت‌های بزرگی مانند ایالات متحده و روسیه با استفاده از حق وتو، شورای امنیت را با بن‌بست مواجه کرده‌اند. این مسئله باعث شده تا بسیاری از کشورهای عضو، سازمان ملل را در زمینه نظارت بر حقوق بشر و جلوگیری از درگیری‌ها، از جمله در غزه، ناکارآمد بدانند.

با وجود این چالش‌ها، بسیاری از رهبران کشورهای کوچک و متوسط همچنان سازمان ملل را تنها پلتفرم جهانی برای گفتگوهای بین‌المللی و حفظ نظم جهانی می‌دانند.

جمع‌بندی

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در این دوره، در نقطه عطفی قرار دارد که میان تلاش برای حفظ نظم بین‌المللی و واقعیت‌های تلخ جنگ‌های منطقه‌ای در نوسان است. نتایج دیپلماسی در نیویورک می‌تواند تعیین کند که آیا جهان به سمت کاهش تنش‌ها حرکت می‌کند یا بر خلاف آن، تنش‌های میان قدرت‌های بزرگ و بازیگران منطقه‌ای شدت خواهد یافت.