نشست ترامپ و شی جین‌پینگ؛ نمایش ضعف آمریکا در برابر انعطاف‌پذیری چین

نشست سران ایالات متحده و چین در واشینگتن، فراتر از تشریفات ظاهری، شکاف عمیق میان رویکرد تقابل‌جویانه واشینگتن و سیاست انعطاف‌پذیر پکن را در برابر کشورهای جنوب جهانی نمایان کرد.

این دیدار که در اواسط سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شد، نشان داد که در حالی که آمریکا تلاش می‌کند متحدان خود را در مسیر مهار چین قرار دهد، چین با ارائه پوشش دیپلماتیک بدون درگیری نظامی، جایگاه خود را در میان قدرت‌های نوظهور تثبیت می‌کند.

تضاد استراتژیک در خاورمیانه و خلیج فارس

در منطقه خلیج فارس، تفاوت میان دو ابرقدرت به وضوح قابل مشاهده است. در حالی که ایالات متحده مستقیماً درگیر جنگ هفت‌ماهه با ایران است، چین با اتخاذ رویکردی محافظه‌کارانه، فضای مانور خود را حفظ کرده است.

کشورهایی مانند عربستان سعودی، امارات و قطر در حال تنظیم سیاست‌های خود هستند؛ آن‌ها از تجهیزات نظامی آمریکا بهره می‌برند اما برای مدیریت بحران‌های دیپلماتیک و ثبات بازار انرژی، به انعطاف‌پذیری چین تکیه می‌کنند.

"چین می‌تواند بدون اعزام حتی یک سرباز، با طرف‌های مختلف گفتگو کند؛ این دقیقاً همان چیزی است که جنوب جهانی به آن نیاز دارد."

سیاست چندقطبی و واکنش کشورهای جنوب جهانی

دولت‌ها در سراسر جهان، از هند تا اندونزی، در برابر فشار واشینگتن برای فاصله گرفتن از پکن، راهکارهای جایگزینی یافته‌اند. این کشورها به جای انتخاب یکی از دو طرف، به دنبال ایجاد تعادل هستند:

• هند: خرید نفت روسیه در کنار جذب فناوری‌های آمریکایی و سرمایه‌گذاری‌های چینی.
• اندونزی: پیشبرد سیاست خارجی «آزاد و فعال» با امضای قراردادهای دفاعی با هر دو قدرت.
• برزیل و آفریقای جنوبی: استفاده از پلتفرم‌های بریکس برای ایجاد پوشش بیمه‌ای در برابر بی‌ثباتی‌های جهانی.

چالش حاکمیت در عصر هوش مصنوعی

رقابت میان مدل‌های مختلف هوش مصنوعی، یکی دیگر از جبهه‌های نبرد قدرت است. در حالی که واشینگتن و پکن بر سر قواعد نظارتی در حال مذاکره هستند، کشورهای جنوب جهانی نگران وابستگی جدید به استانداردهای بیگانه می‌باشند.

تلاش‌هایی مانند ایجاد زیرساخت‌های دیجیتال بومی در هند و چارچوب‌های حاکمیت داده در اتحادیه آفریقا، نشان‌دهنده عزم این کشورها برای عدم تسلیم شدن در برابر دو مدل آمریکایی (شرکتی) یا چینی (دولتی) است.

در نهایت، نشست ترامپ و شی نشان داد که اگرچه آمریکا موفق به توافق‌های موقت تجاری شد، اما چین توانست شرایط مدیریت روابط را به نفع خود بازتعریف کند. برای کشورهای دیگر، کلید موفقیت در استفاده از فضای میان این دو ابرقدرت برای حفظ منافع ملی خود نهفته است.