بحران مرزهای ایران و پاکستان؛ چالش‌های عبور سوخت اعتبار میانجی‌گری اسلام‌آباد را می‌آزماید

بحران در گذرگاه‌های زمینی میان ایران و پاکستان، اعتبار دیپلماتیک اسلام‌آباد را در نقش میانجی‌گری میان تهران و واشنگتن با چالشی جدی مواجه کرده است. در حالی که تلاش‌های سیاسی در سطح کلان دنبال می‌شود، واقعیت‌های تلخ در مرزهای ریمدان، پیشین و میرجاوه نشان می‌دهد که بدون گشایش در گره‌های تجاری، توافقات دیپلماتیک با شکستی عملی روبرو خواهند شد.

گلوگاه‌های مرزی؛ از ریمدان تا پیشین

مرز ریمدان در حال حاضر به پرتراکم‌ترین نقطه تردد تبدیل شده است. آمارهای میدانی حاکی از آن است که روزانه حدود ۷۰۰ کامیون ایرانی در انتظار عبور هستند، در حالی که ظرفیت عملیاتی طرف پاکستانی تنها به عبور ۲۰۰ دستگاه محدود می‌شود. این شکاف در ظرفیت باعث شده تا برخی رانندگان تا ۲۰ روز در انتظار ماندن باشند.

در مرز پیشین (مند)، با وجود افزایش ظرفیت به ۱۲۰ کامیون در روز، چالش‌های مالی جدیدی پدید آمده است. گزارش‌ها از تعیین هزینه‌های سنگین و غیرشفاف تا سقف ۱۰ هزار دلار برای عبور ناوگان حکایت دارند که فشار اقتصادی مضاعفی بر تجار وارد می‌کند.

بحران سوخت و تأثیر آن بر تجارت دو کشور

بخش اعظم تنش‌های موجود در مرزها مربوط به ناوگان حامل سوخت است. بر اساس داده‌های موجود:

• ۸۰ درصد از کامیون‌های در صف، حامل فرآورده‌های نفتی هستند.
• کندی در عبور سوخت، دسترسی پاکستان به انرژی را با مشکل مواجه می‌کند.
• محدودیت‌های دریایی، فشار بر مسیرهای زمینی را به شدت افزایش داده است.

این موضوع نشان می‌دهد که تجارت انرژی نه تنها یک فرصت اقتصادی، بلکه یک ضرورت امنیتی برای پایداری روابط دو کشور است.

آزمون کارآمدی میانجی‌گری پاکستان

پاکستان که به دنبال ایفای نقش در کاهش تنش‌های بین‌المللی است، اکنون در یک آزمون عملی قرار دارد. فعال بودن مرز میرجاوه و افزایش ظرفیت پذیرش در سایر نقاط، می‌تواند فشار را از روی سایر گذرگاه‌ها بردارد. موفقیت در حل مسائل ملموس رانندگان و تجار، پیش‌شرط اصلی برای پذیرش نقش میانجی در سطوح عالی سیاسی است.

"میانجی‌گری در پایتخت‌ها، زمانی معنا پیدا می‌کند که بتوان گره‌های عملیاتی و معیشتی در مرزها را باز کرد."

در نهایت، روان شدن تردد در مرزهای زمینی با پاکستان، با توجه به محدودیت‌های دریایی فعلی، یک ضرورت استراتژیک برای ایران است. بهبود زیرساخت‌ها، شفاف‌سازی هزینه‌ها و افزایش ظرفیت عبور، تنها راه عبور از این بحران و تقویت اعتبار دیپلماتیک منطقه است.