بازگشت کردها به عفرین؛ امید به ثبات در میان ویرانه‌های جنگ سوریه

پس از فروپاشی رژیم اسد، موج جدیدی از بازگشت کردها به عفرین آغاز شده است؛ رویدادی که همزمان با امید به ثبات، با واقعیت‌های تلخ ویرانی‌های جنگ همراه است.

در حالی که سال‌ها پیش طی عملیات «شاخه زیتون» هزاران نفر از ساکنان این منطقه مجبور به ترک خانه‌های خود شدند، اکنون با تغییر معادلات سیاسی در سوریه، تلاش‌هایی برای بازگرداندن این جمعیت به خاک خود در جریان است.

تلاش دولت گذار برای بازسازی اعتماد در عفرین

دولت انتقالی جدید در دمشق، تسهیل بازگشت امن خانواده‌هایی را که در سال ۲۰۱۸ آواره شده بودند، یکی از اولویت‌های اصلی خود قرار داده است. این اقدامات با هدف پایان دادن به رنج‌های ناشی از آوارگی و ایجاد وحدت ملی صورت می‌گیرد.

خیرو داوود، مدیر منطقه عفرین، اعلام کرد که اولویت اصلی دولت، «متوقف کردن خونریزی سوریه» از طریق تعامل با افرادی است که در اردوگاه‌های شمال شرق کشور زندگی می‌کنند. او تأکید کرد که این بازدیدها نتایج مثبتی در بازسازی اعتماد میان کردها و عرب‌ها داشته است.

بر اساس گزارش‌ها، این فرآیند از یک طرح آزمایشی برای ۴۰۰ خانواده آغاز شد و اکنون به بازگشت حدود ۱۲ هزار خانواده از طریق کاروان‌های سازمان‌دهی شده توسط دولت گسترش یافته است.

حقوق قانونی و چالش‌های بازگشت به خانه‌های ویران

یکی از ستون‌های اصلی این تحول سیاسی، اجرای فرمان ۱۳ است. این قانون انتقالی، حقوق فرهنگی و سیاسی جامعه کرد در سوریه را به رسمیت می‌شناسد و گامی مهم برای پایان دادن به تنش‌های قومی محسوب می‌شود.

با این حال، واقعیت‌های میدانی با سیاست‌ها متفاوت است. بسیاری از بازگشت‌کنندگان با خانه‌هایی روبرو می‌شوند که یا به کلی تخریب شده‌اند و یا توسط گروه‌های دیگر اشغال شده‌اند. برای مثال:

• خانه‌های غارت شده: برخی از مساکن تبدیل به اصطبل حیوانات شده‌اند.
• اختلافات ملکی: نیاز به مذاکره میان ساکنان قدیمی و آوارگان جدید برای بازپس‌گیری املاک.
• کمبود منابع: نبود بودجه کافی برای بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده.

"ما خانه‌ای پیدا کردیم که کاملاً ویران شده بود؛ خانه‌ای که برای یک انسان ساخته شده بود اما حالا به اصطبل حیوانات تبدیل شده است."

آینده‌ای میان امید و ناامیدی

با وجود دشواری‌های ساختاری، بسیاری از ساکنان عفرین همچنان به آینده منطقه امیدوارند. آن‌ها معتقدند که بازگشت به زمین‌های اجدادی، تنها راه رسیدن به آرامش واقعی است، حتی اگر این مسیر با بازسازی ویرانه‌ها همراه باشد.

در نهایت، موفقیت این روند به میزان توانایی دولت در حمایت از بازگشت‌کنندگان و مدیریت صحیح حقوق مالکیت و بازسازی زیرساخت‌ها بستگی دارد تا چرخه آوارگی برای همیشه شکسته شود.